Armenian Language Lessons Chapter 1

From Armeniapedia.org
Jump to: navigation, search
Lessons
Introduction
Chapter 1
Chapter 2
Chapter 3
Chapter 4
Chapter 5
Chapter 6a
Chapter 6b
Chapter 7
Chapter 8
Chapter 9a
Chapter 9b

Contents

PHONETICS

Section 2

In the Armenian language there are six vowel sounds, which are represented by the following eight letters: ա, ե, է, ը, ի, ո, օ, ու.

Section 3

The vowel Ա, ա in any position is pronounced like the English a(rmy), e.g., Արամ (Aram) - Aram, աշուն (ashun) - autumn, սար (sar) - mountain, տարի (tari) - year, կանաչ (kanach') - green, նա (na) - he/she.

Նա նկարում է մատիտով:
Na nkarum e matitov.
He/She draws with a pencil.

Note: while pronouncing the auxiliary verb է (e) it combines with the previous word and is never stressed.

Ex. 1

Read aloud the following English and their corresponding Armenian words.

arm արմ
park պարկ
massage մասսաժ
Aloha Ալոհա

Ex. 2

Read and memorize the following words.

անուն (anun) name
ազգանուն (azganun) surname
ազատ (azat) free
ասել (asel) to say
տալ (tal) to give
լավ (lav) good
պատ (pat) wall
նամակ (namak) letter
դասարան (dasaran) classroom
դաս (das) lesson

Section 4

Vowel Օ, օ in any position is pronounced like the English o(r). The sound o in the beginning of the word is reproduced by the letter o, e.g., օր (or) - day, օպերա (opera) - opera, օրգան (organ) - organ, օրինակ (orinak) - example, etc., and in the middle and in the end of the word by the letter ո, e.g., բոլոր (bolor) - all, սովորել (sovorel) - to study, խոտ (khot) - grass, օգոստոս (ogostos) - august, etc. Letter ո in the beginning of a word is read like վո (vo), i.e., it designates two sounds, e.g., ոսկի (voski) - gold, որս (vors) - hunting, որակ (vorak) - quality, etc. Exception makes the word ով (who) where the letter ո is read like օ.

Բոլորը որոշել են սովորել օտար լեզուներ:
Bolore voroshel en sovorel otar lezuner.
Everybody decided to learn foreign languages.

Note: In the middle of the word the letter o is written only in derivative words, e.g., այսօր (aysor) - today, անօգտակար (anogtakar) - useless.

Ex. 3

Read the following words and notice the difference between pronunciation of letters օ and ո.

օրիորդ - maid, օպերա - opera, օրգանիզմ - organism, օր - day, օտար - foreign, օրինակ - example, օրորոց - cradle, ոտ - leg, ոսկի - gold, որոշել - to decide, ոչինչ - nothing, ոսոխ - enemy, որսորդ - hunter, որոնել - to look for,

Ex. 4

Copy out the following words inserting the missing letters ո or օ.

գ__վել to praise
դ__կտ__ր doctor
լ__բի bean
__վ who
կ__վ cow
__չինչ nothing
__րտեղ where
__դ air
ն__ր new
երեկ__ evening
__ր day
__ր__րել to rock to sleep
__ժանդակ auxiliary
__տար foreign

Section 5

Vowel ու is pronounced like the English u (puma), e.g., ուժ (uzh) - strength, տուն (tun) - house, գարուն (garun) - spring, կատու (katu) - cat, etc.

Գարունը մոտենում է:
Garune motenum e.
Spring is coming.

Ex. 5

Read aloud the English and corresponding Armenian words.

Course - կուրս
Uzbek - ուզբեկ
Ukraine - Ուկրաինա
Pushkin - Պուշկին

Ex. 6

Read and remember the following words.

ունենալ - to have
ուրիշ - another
ուրախ - glad
անուն - name
աշուն - autumn
գարուն - spring
ուսում - study
դու - you
անասուն - animal
շուն - dog

Section 6

Vowel ի corresponds to the English e(vening), e.g., իմանալ (imanal) to know, իմաստ (imast) - meaning, գինի (gini) - wine, սիրտ (sirt) - heart, սիրել (sirel) - to love, etc.

Գինին կարմիր է:
Ginin karmir e.
Wine is red.

Ex. 7

Read and remember the following words.

բարի - kind
սիրելի - lovely
տարի - year
կարմիր - red
իմանալ - to know
միշտ - always
խիտ - thick
գարի - barley

Section 7

Vowel է is pronounced like the English e(verybody). This sound is reproduced by the letter է at the beginning of a word, e.g., էտապ (etap) - stage, էլի (eli) - again, էգուց (eguts') - tomorrow. In the middle and at the end of a word it is normally written by means of the letter ե, e.g., մեկ (mek) - one, բերել (berel) - to bring, սեր (ser) - love, ուտել (utel) - to eat, բազե (baze) - falcon, etc. Letter ե at the beginning of a word is always read like ye, i.e., like two sounds, e.g., Երեվան (Yerevan) - Yerevan, երեխա (yerekha) - child, ես (yes) - I, երեկ (yerek) - yesterday, երկիր (yerkir) - country, etc.

Երկու երեխա եկան տուն:
Yerku yerekha yekan tun.
Two children came home.

The personal forms of the present tense of լինել (to be) are an exception: եմ (em) -(I) am, ես (es) - (you) are, ենք (enk') - (we) are, եք (ek') - (you) are (pl.), են (en) - (they) are.

Note: In the middle and at the end of words է is written only in derivative words, e.g., ամենաէական (the most important), որեւէ (some).

Ex. 8.

Read and explain similarities and differences of pronunciation of է and ե.

էժան - cheap
էշ - ass
էկրան - screen
էլեկտրոն - electron
երկիր - country
երկար - long
երկու - two
երեսուն - thirty
երես - face

Ex. 9

Read and remember how ե is pronounced at the beginning, in the middle and at the end of a word.

երեխա - child
երես - face
երեկո - evening
երկաթ - iron
երկարել - to prolong
բազե - falcon
Մանե - Mane
եզ - ox
երազ - dream

Ex. 10

Copy out the following words inserting the missing ե.

մ__ր - our
պատկ__ր - image
բ__ր__լ - to bring
բազ__ - falcon
վազ__լ - to run
ուտ__լ - to eat
շին__լ - to make
ան__լ - to do
բ__ռ - burden
բ__րք - crop

Section 8

Vowel ը is a specific sound of the Armenian language. While pronouncing ը the mouth is half open, the middle of the tongue is somewhat raised. It sounds like 'i' in the English word bird. [The name of this sound in linguistics is "schwa".] For speakers of American English, ը is closest to the last vowel in "sofa" or the second vowel in "butter". In contrast with the other Armenian vowels, ը is not always written. To write and pronounce vowel ը correctly, the following should be remembered. ը is heard in many Armenian words, but is written only in some of them, e.g., at the beginning of a word ընկեր (enker) - friend, ընտիր (entir) - perfect, the sound ը is heard and written, but in words 'զգալ(zgal) - to feel, 'սկիզբ (skizb) - beginning, it is heard but not written. As a rule a word or a syllable cannot begin with two or more vowels (consonants?) in the Armenian language. Very often at the beginning or in the middle of a word ը is pronounced between two consonants, but is not written, e.g.

Is written Is pronounced
լսել l'sel - to listen
գնել g'nel - to buy
գրել g'rel - to write
մտնել m'tnel - to enter

Note: the ը sound, which is heard at the beginning and in the middle of words, is written only while transferring, e.g., զգալ - ըզ-գալ (to feel) (զը-գալ in Eastern Armenian?), գտնել - գըտ-նել (to find), լսել - լը-սել (to listen), լվանալ - լը-վանալ (to wash), etc. At the end of a word ը is always a definite article and is always written, e.g., տուն (house), տունը (the house), պատ (wall), պատը (the wall), etc.

Իմ ընկերը գնում է դպրոց:
Im enkere gnum e dprots'.
My friend is going to school.

Ex. 11

Read the following words and correctly pronounce the sound ը:

ընկեր - friend
ընկերական - friendly
ընկնել - to fall
ընտանի - domestic
ընտրել - to choose
ընտիր - selected
Արամը - Aram
իմ տետրակը - my textbook
իմ շորերը - my clothes
մեր դասը - our lesson
բոլորը - everybody, all
ոչ մեկը - nobody

Add article ը and read the words.

աշուն - autumn
սար - mountain
խոտ - grass
գարուն - spring
շուն - dog
անուն - name
ուսում - study
երկիր - country

Ex. 12

Copy out and translate into English.

Էդիկը սովորում է մեր կուրսում: Նա ապրում է Երեվանում: Ես ամեն օր տեսնում եմ նրան: Էդիկը շատ ընկերասեր է: Բոլորը նրան սիրում են:

Vocabulary - Բառարան

սովորում է - studies
կուրսում - course (year in University)
ապրում է - lives
ամեն - every
տեսնում եմ - I see
Երեւանում - in Yerevan
օր - day
ընկերասեր - friendly
բոլորը - everybody
սիրում են - they love

Text for reading
Ընթերցանության տեքստ

Իմ անունը Արամ է: Ես տասնինը տարեկան եմ եւ սովորում եմ ինստիտուտում: Ես բանվորի տղա եմ: Ես ապրում եմ Երեվանում:

Vocabulary - Բառարան

ես տասնինը տարեկան եմ - I am nineteen
բանվոր - worker
տղա - boy, son

Questions - Հարցեր

Քո անունն ի՞նչ է:
Քանի՞ տարեկան ես:
Դու որտե՞ղ ես սովորում:
Ո՞վ է քո հայրը:
Դու որտե՞ղ ես ապրում:

Consonants * Բաղաձայն հնչյուններ

All the consonants of the Armenian language are hard.

Ex. 13

Copy out and read the following words.

բաժակ - cup
բակ - yard
բանվոր - worker
բերան - mouth
դանակ - knife
դատարկ - empty
գովել - to praise
գարի - barley
մանուկ - child
մուկ - mouse
շուն - dog
շատ - a lot, many
կարել - to sew
կացին - axe
չիր - dried fruits
չամիչ - raisin
պատ - wall
պապ - grandfather
սով - hunger
զանգ - bell
զավակ - child, son, baby
զարմանալ - to be surprised at
զինվոր - soldier
ժամ - hour
ժամանակ - time
լավ - good
լինել - to be
նոր - new
նամակ - letter
սիրտ - heart
վատ - bad
վազել - to run
տալ - to give
տուն - house
ցորեն - wheat
ցավ - hurt
ֆակուլտետ - faculty, department
ֆիզիկա - physics

Ex. 14

Translate into English.

դասախոս
գրատախտակ
տետրակ
դաս
պատմել
խոսել
լեզու
սովորել
սպիտակ
կարդալ

Ex. 15

Translate into English.

1. Սեպտեմբերի մեկին սկսվում են դասերը: 2. Դասախոսը մտնում է լսարան: 3. Իմ ընկերը մոտենում է գրատախտակին: 4. Նա լավ է պատմում իր դասը: 5. Նա ուզում է հայերեն սովորել:

Բառարան - Vocabulary

սկսվում են - begin, start
լսարան - auditorium
մտնում է - enters
մոտենում է - goes to
ուզում է սովորել - wants to study, learn
լավ է պատմում - well tells

Text For Reading
Ընթերցանության տեքստ

Մեր ընտանիքը Our family

Մեր ընտանիքը մեծ է: Ես ունեմ հայր, մայր, եղբայրներ եւ քույրեր: Իմ հեր անունը Վարդան է, ազգանունը՝ Սիրունյան: Հայրս աշխատում է գործարանում: Իմ մեծ եղբայրը ծառայում է Սովետական բանակում, իսկ փոքր եղբայրս սովորում է ինստիտուտում: Իմ քույրերը ինձնից փոքր են եւ սովորում են դպրոցում:

Vocabulary - Բառարան

ընտանիք - family
հայր - father
մայր - mother
եղբայր - brother
եղբայրներ - brothers
քույր - sister
աշխատում է - works
գործարանում - at a factory
ծառայում է - serves
Սովետական բանակում - in Soviet Army
դպրոցում - at school

Questions - Հարցեր

Ձեր ընտանիքը մե՝ծ է:
Որտե՝ղ է աշխատում քո հայրը:
Որտե՝ղ է ծառայում քո եղբայրը:
Քո քույրերը քեզանից մե՝ծ են, թե՝ փոքր:
Որտե՝ղ են սովորում նրանք:

Section 12

Consonant հ

Consonant հ is a voiceless glottal sound. It corresponds to the English h (he). This sound in the Armenian language occurs at the beginning, in the middle and at the end of a word, e.g., հավ (hav) - hen, հասարակ (hasarak) - simple, շահել (shahel) - to win, սահման (sahman) - border, ահ (ah) - fear, գահ (gah) - throne, etc.

Հակոբը իմ հին հարեւանն է:
Hakobe im hin harevann e.
Hakob is my old neighbor.

In a row of words after consonant ր sound հ is written, but not pronounced.

Is written Is read

աշխարհ (ashkharհ) - world աշխար (ashkhar)
խոնարհ (khonarհ) - submissive խոնար (khonar)
արհամարհել (arhamarհel) - to despise արհամարել (arhamarel)

Ex. 16

Pronounce the following sounds and sound-combinations a couple of times.

a-ha o-ho e-he u-hu

Ex. 17

Read and compare.

հանել - անել (to take off - to do)
հանճար - անճար (genius - helpless)
հանցավոր - անցավոր (criminal - passing)
հատել - ատել (to cross - to hate)
հարդ - արդ (straw - so)
հարված - արված (blow - made, done).

Ex. 18

Read following words and correctly pronounce sound հ.

հազար thousand
հայ Armenian
համոզել to persuade
հանվել to undress
համալսարան University
հիմա now
հիշել to remember
հիանալ to admire
հիվանդ ill
հրդեհ fire
ահա here
ահ fear
գոհ contented
զոհել to sacrifice
մահ death
նախագահ president
շահ profit
պահպանել to protect
պահեստ storage
սահման border

Section 13

Sound ղ

Sound ղ is the voiced pair of voiceless խ. While pronouncing ղ, the back of the tongue touches the back part of the soft palate. The difference between making ղ and խ is that while pronouncing ղ there is voice, but there is none while pronouncing խ, e.g., Ղուկաս (Ghukas) - Ghukas (name), ղեկ (ghek) rudder, ղողանջ (ghoghanj) - peal, խաղալ (khaghal) - to play, կողմ (koghm) - side, աղ (agh) - salt, etc.

Note: In a row of words (in order of words) ղ is pronounced like խ.

Խաղողը շատ համեղ միրգ է:
Khaghoghe shat hamegh mirg e.
Grape is a very tasty fruit.

Ex. 19

Read the following words with sound ղ.

ղեկավար steersman
Ղրիմ Crimea
պաղպաղակ ice-cream
աղաղակ scream
աղմուկ noise
դեղին yellow
ուժեղ strong
ծաղիկ flower
կաղամբ cabbage
գեղեցիկ pretty
կաղնի oak
խաղալ play
ուղղել to correct
ուղիղ straight

Ex. 20

Read the following sentences.

¸³շտում կան դեղին ծաղիկներ:
Ղեւոնդը խաղում է փողոցում:
Ղրիմի բնությունը գեղեցիկ է:

Երեխաները աղմուկ - աղաղակով վազեցին օղակավարի մոտ:

Section 14

Sounds թ, փ, ք

Consonants թ, փ, ք are aspirates. They are pronounced like t(able), p(orch), c(ool), e.g., թութ (tut) - mulberry, թաթ (tat) - paw, թիվ (tiv) - number, ութ (oot) - eight, աթոռ (ator) - chair.

Թորգոմը թերթ է կարդում:
Torgome tert e kardum.
Torgom is reading a paper.

փակ (pak) shut, փեսա (pesa) son-in-law (bridegroom), փոփոխել (popokhel) to change, փոր (por) stomach, ափ (ap) shore.

Արփենիկը ափսեն դրեց սեղանին:
Arpenike apsen drets seghanin.
Arpenik put the plate on the table.

քամի (kami) wind, քար (car) stone, քաղաք (kaghak) town, տաք (tak) warm, etc.

Քնարիկը ապրում է քաղաքում:
Knarike aprum e kaghakum.
Knarik lives in town.

Note: In the middle and at the end of words դ, բ, գ sometimes deafen and are pronounced like թ, փ, ք.

Ex. 21

Read and compare.

թաթ - տատ paw - grandmother
թառ - տառ musical instrument - letter
թաղ - տաղ block (of houses) - song
թուր - տուր sabre - give

Ex. 22

Read the following words paying attention to pronunciation.

թերթ paper
թեթեւ light weight
թույլ weak
թիկունք rear, back
թութակ parrot
բութ thumb, obtuse, dull
գագաթ top
եթե if
երթ parade
արթուն awake
հորթ calf

Ex. 23

Read the following words paying attention to pronunciation.

փափուկ soft
փետրվար February
փոխել to change
փոքր small
փրփուր foam
փուշ thorn
ամփոփել to conclude
չափել to measure
ափսե plate
ծովափ beach
փայտ wood
փոս ditch

Ex. 24

Read and compare.

քար - կար stone - sawing
քոր -կոր itch - crooked
Քուռ - կուռ Kur - strong
քույր - կույր sister - blind

Ex. 25

Read paying attention to pronunciation.

քայլել to walk
քնել to sleep
քսան twenty
քնար lyre
քաջ brave
թանաք ink
փառք glory
ոտք leg
աչք eye
ինքը himself, herself

Ex. 26

Read paying attention to pronunciation of փ, ք.

¶րքի թերթերը մաքուր են:
Երկնքից թափվում են ձյան փաթիլները:
Նա քայլում է փողոցով:

Text For Reading
Ընթերցանության տեքստ

Իմ սենյակը մեծ է, լուսավոր եւ հարմարավետ. ունի մի դուռ եւ երկու լուսամուտ: Լուսամուտների գոգերին դրված են ծաղիկներ: Իմ սենյակի պատերը կանաչ են, առաստաղը սպիտակ է, իսկ հատակը՝ կարմիր: Ձախ կողմում դրված է գրասեղանը, իսկ աջ կողմում՝ մահճակալը: Պատերի տակ աթոռներն են շարված: Վերեւում կախվում է էլեկտրական լամպը:

Vocabulary - Բառարան

լուսավոր light, bright
լուսամուտ window
լուսամուտի գոգ window-sill
դրված են are put
առաստաղ ceiling
հատակ floor
գրասեղան desk, writing-table
հարմարավետ comfortable
ձախ left
ձախ կողմում at left side
մահճակալ bed
աթոռ chair
շարված են placed
վերեւում at top
կախված է is hanged

Questions - Հարցեր

Ինչպիսի՝ն է քո սենյակը:
Որտե՝ղ են դրված ծաղիկները:
Ի՝նչ գունի են քո սենյակի պատերը, առաստաղը, հատակը:
Որտե՝ղ է դրված գրասեղանը:
Որտե՝ղ է դրված մահճակալը:
Որտեղի՝ց է կախված էլեկտրական լամպը:

Section 15

Sounds Ձ and Ծ

Consonants ձ and ծ are affricates. The voiced ձ is pronounced like d and z as one sound, e.g., ձու (dzoo) egg, ձայն (dzain) voice, ձի (dzi) horse, ձուկ (dzook) fish, անձ (andz) person.

Ձմռանը ձյուն է գալիս:
Dzmrane dzyun e galis.
It snows in winter.

Note: In some cases ձ is pronounced like ց in the middle or at the end of a word. The voiceless consonant ծ is pronounced like t and s as a one sound, e.g., ծիտ (tsit) bird, մեծ (mets) big, ծախել (tsakhel) to sell, ծածել (tsetsel) to beat.

Ex. 27

Read the following words correctly pronouncing sound ձ.

ձմեռ winter
ձոր canyon
ձախ left
ձեռք hand
ձեւ form
ձյուն snow
ձավար cereals
հունձ harvest
ինձ me
անձ person
գանձ treasure
նախանձ jealous

Ex. 28

Read the following words correctly pronouncing sound ծ.

ծնվել to be born
ծայր end, edge
ծանր heavy
ծառա servant
ծիծաղ laughter
ցածր low
ծունկ knee
հատված section
ածական adjective
հարված blow
առյուծ lion
ծեծել to beat

Ex. 29

Read and pay attention to the pronunciation of ծ and ց.

ծախել - ցանել to sell - to sow
ծեծ - ցեց flogging - moth
ծառ - ցուրտ tree - cold
ծայր - ցայտել end - splash
ծիրան - ցից apricot - picket
ծնել - ցնցել to give birth to - to shake

Ex. 30

Read the following sentences correctly pronouncing the sounds ձ, ց, ծ.

Ձմռանը ցուրտ է լինում, ձյուն է գալիս:
Ծառերն ու ծաղիկները ծածկվում են ձյունով:

Text For Reading
Ընթերցանության տեքստ

Համալսարան
University

Ես սովորում եմ Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում եւ ուսումնասիրում եմ մի քանի լեզուներ: Բացի լեզուներից մենք անցնում ենք նաեւ այլ առարկաներ: Օրական ունենում ենք երեք դասախոսություն, որոնք տեւում են մոտ վեց ժամ: Ես կանոնովոր հաճախում եմ դասախոսություններին, որոնք անցնում են հետաքրքիր: Առաջին կիսամյակը տեւում է մինչեւ հունվար: Հունվարին հանձնում ենք քննությունները եւ ստուգարքները: Հետո սկսվում են ձմեռային արձակուրդները:

Vocabulary - Բառարան

պետական state, federal
ուսումնասիրում եմ study
մի քանի լեզուներ a couple of languages
բացի besides
անցնում ենք studing
կանոնավոր regularly
հաճախում եմ attend
կիսամյակ semester
նաեւ also
այլ other
առարկաներ subjects
դասախոսություն lecture
օրական daily
տեւում է lasts
հանձնում ենք take (exams)
քննություն examination
ստուգարք test
արձակուրդ vacation

Questions - Հարցեր

Դու ո՝ր ֆակուլտետում ես սովորում:
Ի՝նչ լեզուներ ես ուսումնասիրում:
Օրական քանի՝ դասախոսություն եք ունենում:
Մինչեւ ե՝րբ է տեւում առաջին կիսամյակը:
Ե՝րբ եք հանձնում քննությունները եւ ստուգարքները:
Ե՝րբ է սկսվում երկրորդ կիսամյակը:

Ex. 31

Translate into Armenian.

My name is Suren, and my last name is Karapetyan. I am a worker's son. Our family lives in town. I study in the foreign languages department of Yerevan pedagogical institute. I study German, Russian and Armenian languages. Our lectures are very interesting.

Section 16

Sounds Ջ and Ճ

The consonants ջ and ճ are affricates. The affricate ջ is pronounced like the English j(ust), e.g., ջուր (jur) water, ջինջ (jinj) pure, տանջել (tanjel) to torture, էջ (ej) page, etc.

ջերմուկը հանքային ջուր է:
Jermuke hankayin jur e.
Jermuk is mineral water.

Note: Very often ջ is pronounced like չ in the middle and in the end of words.

Section 17

The affricate ճ is pronounced like the English 'ch' as in chapel. ճ is the voiceless pair of ջ, e.g., ճիշտ (tchisht) correct, ճանաչել (tchanachel) to get to know, ճաշել (tchashel) to dine, աճել (atchel) to grow, վիճակ (vitchak) condition, etc.

Նա ճանապարհ ընկավ ճիշտ նույն ժամին:
Na tchanapar enkav tchisht nujn zhamin.
He started the road just the same time.

Ex. 32

Read the following words correctly pronouncing sound ջ.

ջահել young ջահ torch ջանասեր diligent ջոկատ detachment ջրվեժ waterfall ջրաղաց water-mill ականջ ear քաջ brave շրջան circle շրջապատ environment բանջար vegetable

Ex. 33

Read the following words correctly pronouncing ճ.

ճակատ forehead ճահիճ swamp ճանկ claw ճառ speech ճիպոտ rod ճանճ fly աճ increase դահլիճ hall կավիճ chalk կարիճ Scorpio

Ex. 34

Read and compare.

ջնջել - ճանաչալ - չափել to erase - to learn - to measure
ջախջախել - ճոճել - չնչին to overwhelm - to brandish - frivolous
ջուր - ճուտ - չիթ water - chicken - chintz

Ex. 35

Read the following sentences.

1.ինջ երկնքում փայլում է արեւը: 2. Վաչիկը ջուր է բերում: 3. Ջեմման մեկնեց ճամբար:

Text For Reading
Ընթերցանության տեքստ

Իմ հայրենի քաղաքը My hometown

Ես ծնվել եւ ապրում եմ Երեւանում: Երեւանը գտնվում է մեր հայրենիքի հարավում: Նա արդյունաբերական քաղաք է եւ ունի մի շարք ֆաբրիկաներ եւ գործարաններ: Երեւանն ունի ավելի քան 600 000 բնակիչ: ¶լխավոր փողոցները լայն են, ուղիղ եւ ասֆալտապատ: Այդ փողոցներով երթեւեկում են ավտոմոբիլներ, տրոլեյբուսներ եւ տրամվայներ: Վերջին տարիներին քաղաքում կառուցվել են բազմաթիվ գեղեցիկ շենքեր: Երեւանում կան մի քանի թատրոններ, բազմաթիվ կինոթատրոններ, մի քանի թանգարան, շատ գրադարաններ, ակումբներ, դեղատներ եւ հիվանդանոցներ: Քաղաքի կենտրոնում է գտնվում Լենինի հրապարակը, ուր վեր է բարձրանում Լենինի արձանր: Հրապարակին գեղեցիկ տեսք են տալիս ջրավազանը եւ շատրվանր:

Vocabulary - Բառարան

հայրենիք country ծնվել եւ was born and ապրում եմ live հարավում in south արդյունաբերական industrial մի շարք a number of բնակիչ inhabitant երթեւեկում են run, ply (between) վերջին տարիներին last years կառուցվել են were built բազմաթիվ many թանգարան museum դեղատուն drugstore հիվանդանոց hospital կենտրոնում in center վեր է բարձրանում raises արձան statue ջրավազան pool շատրվան fountain

Section 18

Sound յ

The Armenian voiced consonant յ is pronounced like the English y(our). Sound յ always combines with vowels and makes so-called diphthongs (երկհնչյուններ) այ, ոյ, ույ, յա, յու, etc. E.g., սենյակ (senyak) room, ոսկյա (voskya) golden, թույլ (tooyl) weak, լույս (luys) light, հույս (hooys) hope, հոյակապ (hoyakap) splendid, շոյել (shoyel) to pet, մայր (mayr) mother, etc.

Սուրենի մայրը աշխատում է այգում:
Sureni mayre ashkhatum e aygum.
Suren's mother works in the garden.

Note: As a rule in Armenian between two vowels the sound յ is heard, which however is written only after vowels ա and ո, e.g., կայարան (kayaran) station, Մարոյի ձայնը (Maroyi dzayne) Maro's voice, etc., but բազե (baze) falcon, բազեի (bazeyi) falcon's, ձի (dzi) horse, ձիեր (dziyer) horses, etc. This յ is called connecting sound (ձայնակապ). The root sound յ remains after all the vowels, e.g.

սենյակ room մատյան book (register) առավոտյան in the morning արծաթյա silver անցյալ past սայլ cart ծայր end գայլ wolf այսօր today պայքար struggle արյուն blood անկյուն corner հյութ juice ճյուղ branch հյուսիս north քույր sister բույս plant թույն poison կույր blind խարույկ bonfire

Ex. 37

Make up sentences using the following words.

այսօր, քույր, եղբայր, երեկոյան, լույս, նայել.

Example: Այսօր ես գնալու եմ կինո:

TEXT FOR READING 32
ԸՆԹԵՐՑԱÜՈՒԹՅԱՆ ՏԵՔՍՏ

ºրեկ մեր կուրսի կոմերիտական ժողովն էր: ժողովի նախագահն էր Գուրգեն Ազատյանը, իսկ քարտուղարը՝ Անուշ Գրիգորյանը: Օրակարգում դրված էր կարգապահության հարցը: Այդ մասին զեկուցեց կուրսի ավագ Գալուստ Մանուկյանը: Ժողովում ելույթ ունեցան մի շարք ուսանողներ: Նրանք խիստ քննադատեցին դասերից բացակայողներին: Վերջիններս խոստացան կանոնավոր հաճախել դասերին: Ժողովն ընդունեց համապատասխան որոշում:

Vocabulary - ԲԱՌԱՐԱՆ

նախագահ - chairman քարտուղար - secretary օրակարգ - order of the day program դրված էր - was standing (about question) կարգապահության հարցը - discipline question խոստացան հաճախել - promised զեկուցեց - to attend ավագ - senior ելույթ ունեցան - gave a speech քննադատեցին - criticized բացակայողներին - the absents ընդունեց - to take, receive, make (about decision) համապատասխան որոշում - corresponding decision

Questions - ՀԱՐՑԵՐ

Ե՝րբ է եղել ձեր կուրսի կոմերիտական ժողովը:
Ո՝վ էր ժողովի նախագահը:
Ո՝վ էր քարտուղարը:
Ի՝նչ հարց էր դրված ժողովի օրակարգում:
Ո՝վ զեկուցեց կարգապահության մասին:
Ովքե՝ր ելույթ ունեցան:
Ո՝ւմ քննադատեցին նրանք:

Section 19. Sounds Ր, ր and Ռ, ռ

The letter Ր is pronounced more like the English letter r. While pronouncing ր the front part of the tongue (the tip) rises to the top teeth-ridge; the tip of the tongue vibrates more feebly than while pronouncing the hard r, e.g., րոպե (rope) - minute, բարի (bari) - kind, կարմիր (karmir) - red, սար (sar) - mountain, etc.

Արամը եւ Գուրգենը ընկերներ են:
Arame yev gurgene enkerner en
Aram and Gourgen are friends.

The letter Ռ is pronounced like a hard r, e.g., Ռուբեն (ruben) - Ruben, ռումբ (rumb) - bomb, ռացմիկ (razmik) - warrior, etc.

Ռուբենը ռուսերեն է սովորում:
Rubene ruseren e sovorum
Ruben is studying Russian.

Ր and Ռ represent different sounds in Armenian. Confusion of Ր and Ռ is one of the gross infringements of the pronouncing rules of Armenian. Usage of Ր instead of Ռ, or the other way around can completely change the meaning of the word, e.g.

սար - սառ mountain - cold լուր - լուռ news - silent սեր - սեռ love - sex

Notes:
1. In words adopted from Russian (or other languages through the mediation of Russian) in the beginning of the word always Ռ is written and pronounced, e.g., radio - ռադիո, realism - ռեալիզմ, regime - ռեժիմ, reform - ռեֆորմ, etc. In modern (present) Armenian there are only two words starting with Ր. They are րոպե (minute), and Րաֆֆի (proper name). In the middle or in the end of the adopted words usually ր is written, e.g., sport - սպորտ, spirits - (սպիրիտներ?), sector - սեկտոր, motor - մոտոր, etc., but Berlin - Բեռլին, Smirnov - Սմիռնով, Bern - Բեռն are exceptions. There are some words with double ր in the Armenian language, e.g., տարր (tar) - element, անդորր (andor) - silence, երրորդ (yerord) - third, չորրորդ (chorord) - forth, մրրիկ (mrik) - tempest, բերրի (beri) - fertile; րր in these words is pronounced like double ր and not ռ. 2. Adopted words with double r in Armenian language are usually reproduced by the letter ռ, e.g., terror - տեռոր, correct - կոռեկտ, Marr - Մառ, etc. Exceptions are: territory - տերիտորիա, barricade - բարիկադ, and some others.

Ex. 38

Read and define the difference of pronunciation of ր and ռ sounds.

վար - վառ tillage - bright դեր - դեռ role - yet, still բեր - բեռ bring - burden տարր - տառ element - letter արու - առու male - brook

Ex. 39

Write the following words in Armenian.

Realism Radio Reaction Romanist Ruble

Ex. 40

Read the following words with sound ր.

րոպե minute բարեկամ relative քար stone կարել to sew սիրել to love օր day հարց question հետաքրքիր interesting շրջան district, circle կարճ short

Ex. 41

Read the following words with sound ռ.

ռադիում radium ռազմիկ worrior ռադիո radio ռամիկ man ռումբ bomb բառարան dictionary գառ lamb սառչել to freeze մռայլ morose թոռ grandson

Ex. 42

Copy out and read the following sentences.

Տարվա եղանակներն են՝ գարուն, ամառ, աշուն, ձմեռ: Ձմռանը ցուրտ է լինում: Գետերն ու առուները սառչում են: Արեւը չունի նախկին ջերմությունը:

Ex. 43

Translate into English.

Երեվանը զարգացած արդյունաբերական քաղաք է:
Գլխավոր հրապարակում գտնվում է Լենինի արձանը:
Կոմերիտական ժողովը քննեց կարգապահության հարցը:
Ժողովն անցավ աշխույժ եւ հետաքրքիր:
Հանրային գրադարանը հարուստ է գեղարվեստական, քաղաքական եւ գիտական գրականությամբ:
Գրադարանավարուհին ընթերցողներկ հետ վարվում է սիրալիր եւ քաղաքավարի:

The letter եւ isn't pronounced as separate sound, but as combination of ev or yev. The following should be remembered about pronunciation and spelling of letter եւ: եւ is read like yev after vowels. The same way is read the conjunction եւ, e.g., Արամը եւ Գուրգենը (Arame yev Gurgene) - Aram and Gurgen, նաեւ (nayev) - also. եւ is read like ev after consonants, e.g., տերեւ (terev) - leaf, երեւալ (yereval) - to show up, բարեւ (barev) - hi, արեւ (arev) - sun, etc. Both in the middle of the word and at the end the sound combination ev, yev is always reproduced by letter եւ (and not եվ). The letter եւ is never used at the beginning of the word. Exception - the word եւս (also). The sound combination at the beginning of a word isn't reproduced by letter եւ but by letter combination եվ, e.g., Եվրոպա - Europe, Եվա - Eva, etc. եւ doesn't have a capital letter. As a capital letter instead of եւ is written Եվ, e.g.

Եվ այսպես անցան տարիներ(ը?):
And so passed the years.

Ex. 44

Read the following words and explain the spelling of letter եւ.

անձրեւ rain սեւ black տերեւ leaf վերեւ up թեթեւ light (not heavy) երեւալ to show up Երեւան Yerevan բարեւել to greet նաեւ also թեւ though

Ex. 45

Insert the letter եւ in the following words instead of the underscore and read.

թ_ավոր winged ս_անալ to become black ձ_ական formal առ_տուր trade ար_ածագ sunrise եր_ի maybe, perhaps որովհետ_ because տեր_աթափ leaf-fall տ_ել to last առջ_ում in front

Automatic alternation * ՀՆՉՅՈՒՆԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆ

In word-forming and form-building the vowels ու, ի, ե (the old է) and diphthongs ույ, յա change. These changes are called automatic alternation (հնչյունափոխություն). While forming the plural automatic alternation only appears in monosyllabic words.

Section 28

Vowel ու.

In closed syllables ու usually turns into ը, which is not written, e.g.

տուն - տնակ (tun - t'nak) house - small house դուռ - դրներ (dur - d'rner) door - doors ձուկ - ձկնորս (dzuk - dz'knors) fish - fisher զուրկ - զրկել (zurk - z'rkel) deprived - to deprive

Ու in closed syllables falls out in a row of words, e.g.

գարուն - գարնանային (garun - garnanayin) spring (n.) - spring (adj.) ուսում - ուսման (usum - usman) study - study (adj.) հատուկ - հատկություն (hatuk - hatkutyun) peculiar - peculiarity անասուն - անասնակեր (anasun - anasnaker) animal - forage

Ու usually turns into վ in open syllables, e.g.

լեզու - լեզվի (lezoo - lezvi) language('s) ձու - ձվի (dzoo - dz'vi) egg('s) կատու - կատվի (katoo - katvi) cat('s)

Ու isn't altered in a row of words, e.g.

ութ - ութսուն eight - eighty ուղտ - ուղտի camel - camel's թեկնածու - թեկնածուական candidate - candidate's դասատու - դասատուի teacher - teacher's

Section 29

Vowel ի

In closed syllables ի usually turns into ը, which is not written, e.g.

սիրտ - սրտեր heart - hearts միս - մսոտ meat - meaty կին - կնոջ wife - wife's կարմիր - կարմրել red - to redden

In many words ի falls out in a closed syllable, e.g., ամուսին - ամուսնանալ (amusin - amusnanal) spouse - to marry, ամիս - ամսական (amis - amsakan) month - monthly, ճահիճ - ճահճի (tchahitch - tchahtchi) swamp - swamp's, etc. In open syllables ի joins the following ա, turning into ե or յա, e.g., տարի - տարեկան (from տարի + ական) year - for a year, հոգի - հոգյակ (from հոգի + ակ) soul - darling, բարի - բարեկամ (from բարի + ա + կամ) kind - relative, որդի - որդյակ (from որդի + ակ) son - sonny. In some words ի falls out in an open syllable, e.g., թշնամի - թշնամական (from թշնամի + ական) enemy - enemy (adj.), բարի - բարություն (from բարի + ություն) kind - kindness. In some words ի remains in an open syllable, e.g.

ձի - ձիավոր horse - horseman մի - միակ one - only որդի - որդիական son - filial գյուղացի - գյուղացիական peasant - peasant (adj.)

(Question: does automatic alternation have to do with shifting of stress, e.g., when suffixes are added to a word?)

Section 30

Vowel ե

While word-forming and form-building, as a rule the vowel ե doesn't change. ե/ի alternation occurs only in the few words where ե goes back to the old Armenian է, e.g.

սեր (old Arm. սէր) - սիրել love - to love տեր (old Arm. տէր) - տիրել owner - to own կես (old Arm. կէս) - կիսել half - to make halves

Section 31

Diphthong ույ

In closed syllables ույ turns into ու, e.g.

լույս - լուսավոր light - light (adj.) գույն - գունավոր color - colored թույն - թունավոր poison - poisonous հույն - հունական Greek - Greek (adj.)

Exceptions: նույնական (from նույն + ական) identical, թույլատրել - to allow, թույլտվություն - permission, etc.

Section 32

Diphthong յա

In some words diphthong յա turns into ե, e.g.

վայրկյան - վայրկենական second - instantaneous մատյան - մատենագիր book - bibliographer գործունյա - գործունեություն active - activity

Ex. 53

Read and follow the rules of stressing.

(For this exercise it would be very useful to know the rules of stressing! In fact, I very much miss a section on stress.)

Հասմիկը համալսարանի ուսանողուհի է: Նա համալսարան է ընդունվել անցած տարի: Հասմիկը ապրում է համալսարանի երկրորդ հարկում: Նրա սենյակը մեծ է, գեղեցիկ եւ լուսավոր: Բացի Հասմիկից այդ սենյակում ապրում են նաեւ Մարգարիտը, Ծովինարը եւ Հրանուշը:

Ex. 54

Make new words or word-forms from the following roots, explain how sound ու changes in closed syllables.


դուռ door սուր sharp թուղթ paper տուն house թուր sabre ջուր water թուփ bush սուտ lie ծուխ smoke ցուրտ cold կուրծք breast փուշ thorn մուկ mouse քուն sleep

Example: դուռ - դռներ - դռնապան

Ex. 55

Make new words or word-forms, explain how ու changes in open syllables.

առու gutter
լեզու language
կատու cat
մեղու bee
ճիճու worm
կկու cuckoo
ձու egg

Example: առու - առվի - առվակ

Ex. 56

Make new words and word-forms from the following roots, explain how ի changes in closed syllables.

գիծ line չիթ chintz գին price չիր dried fruit գիր letter պինդ firm թիվ number սիրտ heart լիճ lake վիզ neck միս meat վիշտ grief միտք thought փիղ elephant միրգ fruit քիթ nose

Example: գիծ - գծիկ - գծել

Ex. 57

Carefully read the pair of words, explain what alternations there are here.

(a) աղավնի - աղավնյակ pigeon - pigeon (female) կղզի - կղզյակ island - a small island հոգի - հոգյակ soul - darling պատանի - պատանյակ youth - youth

(b) այգի - այգեպան garden - dardner գարի - գարեջուր barley - beer գինի - գինետուն wine - wine-vault տարի - տարեվերջ year - end of the year

(c) թշնամի - թշնամություն enemy - enmity կենդանի - կենդանանալ alive - liven up քամի - քամաղաց wind - windmill գերի - գերություն captive - captivity

(d) գյուղացի - գյուղացիական peasant - peasant (adj.) ձրի - ձրիաբար free (of charge) - for nothing որդի - որդիական son - filial

Ex. 58

Read the following group of words, explain how vowel ե (է) changes.

դեմ - դիմաց - դիմել against - opposite - appeal to զեն(ք) - զինվոր - զինել weapon - soldier - to arm կես - կիսատ - կիսել half - unfinished - to halve շեկ - շիկնել - շիկանալ light brown - to redden - become red սեր - սիրային - սիրել love - love (adj.) - to love վեպ - վիպակ - վիպասան novel - narrative - novelist վեր(ք) - վիրավորել - վիրավոր wound - to injure - injured տեր - տիրել - տիրապետություն owner - to own - domination

Ex. 59

Form new words from the following roots, explain how the diphthong ույ changes.

բույս plant բույր fragrance գույն color թույլ weak թույն poison լույս light ծույլ lazy կույր blind հույն Greek հույս hope զգույշ careful զրույց talk

Example: բույս - բուսաբան - բուսականություն

Ex. 60.

Read the following sentences and explain the alternation of vowels in bolded words. (There are no bold words here!)

Աշոտը նամակ է գրում:
Գրքերի գները իջեցված են:
Ես սիրում եմ իմ ծնողներին:
Էմմայի սիրտը լուսավոր է:
Մատենադարանը տեղավորված է գեղեցիկ շենքում:

Text For Reading
Ըթերցանության տեքստ

Թատրոն
Theatre

Աշոտը ուզում էր ներկայացում դիտել: Նա երկու տոմս վերցրեց եւ իր ընկերոջ հետ գնաց թատրոն: 8-ից քառորդ պակաս նրանք թատրոնի մուտքի մոտ էին: Հանդերձարանում նրանք հանեցին վերարկուները: Երկրորդ զանգից անմիջապես հետո մտան դահլիճ եւ գրավեցին իրենց տեղերը: Լույսերը հանգան, վարագույրը բացվեց, եւ ներկայացումը սկսվեց: Գլխավոր դերերը կատարում էին մեր հանրապետության անվանի դերասանները:

Vocabulary - Բառարան

ուզում էր դիտել wanted to watch ներկայացում performance վերցրեց took մուտք entry ութից քառորդ պակաս quarter to eight հանեցին took off անմիջապես immediately հանգան went off գրավեցին occupied վարագույր curtain կատարում էին played անվանի famous, known դերասաններ actors

Questions - Հարցեր

Աշոտը ի՝նչ էր ուզում դիտել:
Նա ո՝ւմ հետ գնաց թատրոն:
Նա քանի՝ տոմս գնեց:
Նրանք ե՝րբ մտան դահլիճ:
Ի՝նչ տեսան նրանք դահլիճում:
Ովքե՝ր էին կատարում գլխավոր դերերը:

Text for translation from English to Armenian:
The sun shines seldom. Days become shorter. It's raining. Leaves fall down. Birds fly away to the south. Rivers cover with ice. It gets colder. Winter is coming.

To shine լուսավորում է Seldom հազվադեպ Become shorter կարճանում են Rains անձրեւներ Leaves տերեւներ Fall down թափվում են Birds թռչունները Fly away չվում են Ice սառույց Got colder ցրտել են

Section 33

Syllables and transferring

A syllable is a sound or several sounds pronounced by one expiratory push. In Armenian, as in English, word-forming sounds are the vowels. Vowels, not only in combination with consonants, but also separately can form syllables, e.g., ա-շա-կերտ (pupil), ու-սու-ցիչ (teacher), ի-րա-վա-բան (lawyer), etc. Words can be monosyllabic (միավանկ) or polysyllabic (բազմավանկ).

Monosyllabic - տուն (house), շուն (dog), լույս (light), հող (land), ջուր (water) Polysyllabic - աշուն (autumn), բաժակ (glass), ազատել (to free), խաղաղություն (peace)

Section 34

When hyphenating a word, carrying part of it to the next line (at a line break in a text) the following rules must be taken into consideration.

  • Monosyllabic words aren't hyphenated.
  • If in the middle of the word between two vowels there is one consonant, it is carried to the next line, e.g., կա-տու (cat), սո-վո-րել (to study), ա-թոռ (chair), հա-զիվ (hardly), քա-ղա-քա-կան (political), etc.
  • In case there are two consonants between two vowels in the middle of a word, one of them remains and the other is carried to the next line, e.g., հան-կարծ (suddenly), պատ-մել (to tell), պար-տեզ (garden), հան-դի-պել (to meet), etc.
  • And in case there are three consonants between two vowels, two of them remain and the other is carried to the next line, e.g., զարթ-նել (to wake up), կանգ-նել (to stand), հարց-նել (to ask), etc.
  • As mentioned before, the vowel ը pronounced at the beginning and in the middle of words isn't always written; this vowel forms a "secret" syllable (գաղտնավանկ) and is written only while transferring, e.g.

գրկել - գըր-կել to hug գրող - գը-րող writer զգաստ - ըզ-գաստ quietly լսել - լը-սել to listen սպիտակ - ըս-պի-տակ white ստանալ - ըս-տա-տալ to receive

  • If the second part of a compound word has a "secret" ը, it isn't written if that part is transferred completely to the next line, e.g., ան-վնաս (unharmed), պատկերա-սրահ (picture gallery), դիմա-նկար (portrait), etc.

Ex. 61

Divide the following words into syllables

աշխատանք work բառարան dictionary դեղատուն drugstore ներողություն excuse գրադարան library հասարակական public, social ընտիր selected հանրակացարան hostel կենսագրություն bibliography գրականություն literature ընկեր friend թարգմանել to translate լողանալ to swim ծխախոտ tobacco պատասխանատու responsible տրամաբանություն logic

Example: աշխատանք - աշ-խա-տանք, ծխախոտ - ծը-խա-խոտ

Ex. 62

Write out the words with the "secret" ը and divide them into syllables.

Ես ծնվել եմ 1920 թվականին: Միջնակարգ դպրոցն ավարտել եմ 1938 թվականին՝ գերազանց գնահատականներով: Դպրոցն ավարտելուց հետո մեկնել եմ բանակ: Ես կռվել եմ մեր երկրի թշնամիների դեմ: Հերոսության համար ես պարգեւատրվել եմ մի քանի շքանշաններով ու մեդալներով: Իմ անունը, հայրանուն, ազգանունն է՝ Մկրտիչ Գրիգորի Գալստյան:

Example: ծնվել - ծըն-վել

Text For English
Ընթերցանության տեքստ

Փոստ
Post

Շուտով գալու է նոր տարին: Հրաչյան ուզում է շնորհավորել իր ազգականներին եւ բարեկամներին: Նա մտնում է փոստ, գնում է նամակի թուղթ, ծրարներ, 4 կոպեկանոց դրոշմանիշներ եւ հառագրի 3 բլանկ: Հրաչյան մի քանի նամակներ է գրում, դնում է ծրարների մեջ, հետո գրում հասցեները, փակցնում դրոշմանիշները եւ գցում փոտարկղը: Նա ցանկանում է շնորհավորել իր քրոջը, եղբորը եւ ընկերոջը: Նա լրացնում է հեռագրի բլանկը եւ մոտենում է պատուհաններից մեկին: Ցուցանակի վրա գրված է՝ դրոշմանիշների վաճառք, օդային փոստ, պատվիրած եւ ցպահանջ նամակներ: Հրաչյան մոտենում է մյուս պատուհանին: Հեռագրիչը վերցնում է հեռագրերը եւ հաշվում բառերի քանակը: Հրաչյան վճարում եւ դուրս է գալիս փոստից:

Vocabulary - Բառարան

շուտով գալու է will come soon շնորհավորել to congratulate ազգական relative գնում է he/she buys ծրար envelope գցել to drop լրացնում է to fill փոստարկղ mail box պատուհան window վաճառք sale օդային փոստ air mail դրոշմանիշ stamp հեռագիր telegram հասցե address դնում է he/she is putting in փակցնում է he/she is sticking something պատվիրած registered (letter) նամակ letter ցպահանջ poste restante (to be called for) հեռագրիչ telegraph դուրս է գալիս he/she is coming out

Questions - Հարցեր

Ո՞ւմ է ուզում շնորհավորել Հրաչյան:
Ո՞ւր է մտնում նա:
Ի՞նչ է գնում Հրաչյան:
Ի՞նչ է անում նա գրած նամակները:
Ի՞նչ էր գրված պատուհաններից մեկի ցուցանակի վրա:
Ո՞ւմ է հանձնում հեռագրերը:

Text for translation

In Culture and Relaxation Park
Կուլտուրայի եւ Հանգստի Զբոսայգում

There are many parks and gardens in our town. Youth like the culture and relaxation park of Kirov very much. One can walk, sit in the open air and relax there. A lot of people go there just to sit in the shade and read. One can watch a movie and listen to a concert there. There are always many people using the sports square. They play volleyball, basketball, tennis. I often go to this park with my friends.

Vocabulary - Բառարան

Park այգի To go on a walk զբոսնել To sit նստել Rest հանգիստ To rest հանգստանալ In shadows ըստվերում To watch դիտել Concert համերգ There are լինում է Square հրապարակ Play խաղում են Often հաճախ My friends իմ ընկերները With հետ




Personal tools
Namespaces
Variants
Actions
Navigation
Databases
Toolbox