Difference between revisions of "Tokat"

From armeniapedia.org
Jump to: navigation, search
(Needs translation)
m (Reverted edits by AnthoneyK (talk) to last revision by Raffi)
 
Line 13: Line 13:
  
 
Ֆիզիկաաշխարհագրական առումով Թ համապատասխանում է Ղազովայի դաշտին: Գավ–ն ուներ ընդարձակ հողատարածություններ, ոռոգելու և խմելու առատ ջուր: Ընդերքը հարուստ է բյուրեղացած ավազաքարերի, որձաքա րի, կրի, ածխատի, ալյումինիումի, ման գանի, ծծմբատ երկաթի, ծծմբածին երկաթախառն պղնձի, քարածխի, պղնձի օքսիդի և այլ հանածոների պաշարներով: 19-րդ դ վերջերին ուներ շուրջ 200000 բնակիչ, որից 40000-ը՝ հայեր: Մշակվող կուլտուրաներից տարածված էին ցորենը, գարին, հաճարը, եգիպտա ցորենը, լոբին, խաղողը, տանձը, խնձորը, ծխախոտը, նուշը ևն: Պահում էին խոշոր և մանր եղջերավոր անասուններ: Ոչ ճշգրիտ տվյալներով 19-րդ դ վերջերին զավ-ում հաշվվում էր 18000 խոշոր և 173000 մանր եղջերա վոր անասուն: Թ գավ-ի հայությունը զբաղվում էր արհեստներով և առևտրով: Տարածված արհեստներից էին պղնձագործությունը, ջուլհակությունր, ներկարարությունը, գորգագործությունը, կտավագործությունը, մանածագործությունը ևն: Թ Հայաստանի հինգ խոշոր եկեղեցական թեմերից մեկն էր, որ ենթարկվում էր Էջմիածնին: Թ գավ-ում 1915 թ նախօրյակին հաշվվում էին ավելի քան 25 բնակավայրեր՝ գ-եր ու ք-ներ, որոնցում հայերի թիվը, ըստ «Յուշամատեան մեծ եղեռնի» -ի վիճակագրության, 70000-ից ավեքի էր: Առաջին համաշ խարհային պատերազմը աղետաբեր եղավ նաև Թ–ի հայերի համար: Մեծ եղեռնի ժամանակ նրանց զգալի մասը սրի քաշվեց, իսկ փրկվածները ցրիվ եկան տարբեր երկրներ:  
 
Ֆիզիկաաշխարհագրական առումով Թ համապատասխանում է Ղազովայի դաշտին: Գավ–ն ուներ ընդարձակ հողատարածություններ, ոռոգելու և խմելու առատ ջուր: Ընդերքը հարուստ է բյուրեղացած ավազաքարերի, որձաքա րի, կրի, ածխատի, ալյումինիումի, ման գանի, ծծմբատ երկաթի, ծծմբածին երկաթախառն պղնձի, քարածխի, պղնձի օքսիդի և այլ հանածոների պաշարներով: 19-րդ դ վերջերին ուներ շուրջ 200000 բնակիչ, որից 40000-ը՝ հայեր: Մշակվող կուլտուրաներից տարածված էին ցորենը, գարին, հաճարը, եգիպտա ցորենը, լոբին, խաղողը, տանձը, խնձորը, ծխախոտը, նուշը ևն: Պահում էին խոշոր և մանր եղջերավոր անասուններ: Ոչ ճշգրիտ տվյալներով 19-րդ դ վերջերին զավ-ում հաշվվում էր 18000 խոշոր և 173000 մանր եղջերա վոր անասուն: Թ գավ-ի հայությունը զբաղվում էր արհեստներով և առևտրով: Տարածված արհեստներից էին պղնձագործությունը, ջուլհակությունր, ներկարարությունը, գորգագործությունը, կտավագործությունը, մանածագործությունը ևն: Թ Հայաստանի հինգ խոշոր եկեղեցական թեմերից մեկն էր, որ ենթարկվում էր Էջմիածնին: Թ գավ-ում 1915 թ նախօրյակին հաշվվում էին ավելի քան 25 բնակավայրեր՝ գ-եր ու ք-ներ, որոնցում հայերի թիվը, ըստ «Յուշամատեան մեծ եղեռնի» -ի վիճակագրության, 70000-ից ավեքի էր: Առաջին համաշ խարհային պատերազմը աղետաբեր եղավ նաև Թ–ի հայերի համար: Մեծ եղեռնի ժամանակ նրանց զգալի մասը սրի քաշվեց, իսկ փրկվածները ցրիվ եկան տարբեր երկրներ:  
 
TRANSLATED TO ENGLISH
 
 
 
 
Tokat, Tokat, Tokat, Bershina, Yevdokia, Eudoksia, Eudoxia, Tawatat, Togad, Tokat, Tokat, Tokhat, Tokhat, Tokad, Tokat, Toghat, Tokad, Tokat, Tokat, Tukhat, Tutu milk, Tugat, Tokat - City Small Armenia, first Hayk province. Later he entered the Sebastian Peninsula and was the center of the Thousand Tribal (also called Graves). Now it is the Taci vilayet center in Turkey. It is located on the midst of the Iris River, on the left bank of the river, on the side of the main river. It has a marvelous location, compressed between the high, red, and rocky lags (Ghoghzhjh, Khachdag, Yaylachik), which contain marble and limestone layers. The climate is continental, there is severe winter and hot summers. There are abundant sources of drinking water (more than 40 originally derived from the sources of Beacat). The houses were wooden or built with roasted salt sauce, which, although externally, were indifferent and unobtrusive, but were made from indoors, even with special elegance.
 
 
K's name was spread from 12th century. It is the first time in the form of a tribe, the Arab historian Idris. At the end of the 19th century there were about 50000 inhabitants, of which about 30,000 were Armenians, the rest were Turks, Jews, Greeks and others. The district of Armenians was separate. It was a remarkably promising trade center. The main branches of trade and crafts were in the hands of Armenians. Specifically, copper, farming, blacksmithing, embroidery, carpet weaving, weaving, carpeting, piracy and so on. In the 1830's, the first copper smelting plant was built with two foundries. At the same time, there were 200 thousand rubles annually. costly carpets. The products and belongings of T. artisans were widely distributed beyond their borders. The market was gorgeous and rich. The Armenians were distinguished by diligence and entrepreneurship. There are fruit orchards and gardens around K. The only grain that was imported from outside was grain. In the mid-19th century, 350 workshops and 440 shops were registered in T. There were 9 Armenian churches in Armenia, of which 7 were the Enlightenment (St. Astvatsatsin, which is sometimes referred to as Tokat monastery, St. George, St. Gregory the Illuminator, Jacob, St. Nicholas, Stepanos Nakhavka, Minas) Catholic and Evangelical. Monastery of Hovakim Anna and other sanctuaries were nearby. In the 19th century several Armenian national, social, philanthropic and educational companies functioned. There were 5 colleges (National, Trinity, Nersisyan, Voskyan, Vardanyan), 3 kindergartens - children's theater, theatrical groups. In 1910 the Armenian actress was created. In 1883, "Yerakhaynik" magazine, "Iris" progressive magazine in 1910, "Darbnots" weekly in 1915, was published. In 1910 Hakob Boyacyan, in 1914, by Tigran Tigranyan, two printing houses were founded. There are many antiquities around K. Among them are the stony, multilateral bridge over Iris, and the ruins of the ancient castle on the 8 km, which was given the name of HOROZ PAPE in recent times.
 
 
It has been inhabited since the 4th millennium. In ancient times there lived prehistoric, Hittite and then Armenian tribes. From 546 to 322 BC, it was captured by Persia, from 322 to 190 AD into the Seleucid state, and joined the Small Hyeq kingdom in 190. BC It was captured by the Romans in the 1st, and was conquered Byzantium in 387-1071. The name of Eudokia is associated with the mother of the Byzantine Emperor Theodoros I (379-395), the name of Eudoxia. Subsequently, the Seljuk Turks and the Mongols were re-established in T. In 1398 Ottoman Turks were captured. In addition to the devastating acts of conquerors, natural disasters, epidemics, earthquakes, and floods have been severely damaged, including the 1651 and 1726 plague, 1679, 1701, 1707, 1714, 1775, 1792, 1914, and 1768 the flood. From the second half of the 19th century, like the many settlements in Armenia, the Turks also began to frustrate, and the massacre of the 1915s, the massacres or the extermination of the Turks. In the 1930s and 1930s there were only 400 Armenians living here. Some of Tokat's emigrants found shelter in Arle Armenia, others were scattered across different countries.
 
 
The Middle Ages have been one of the most prominent centers of Armenian literature and have survived several Armenian manuscripts here. Here are a number of Armenian culture and science figures, publisher Abgar Tokhattsi, minarets Tokasatsi, Stan Panos Tokhatsi, Khachatur Tokhatsi, Ghazar Tokhatsi, Hakob Tokhatatsi and historian, linguist M. Garagashyan.
 
 
Tokat, Tokat, Eudokiya, Tokat, Tokat, Tokad, Tokat, Tokat, Tokat, Ictoke, Ictoke, Tokat, Tokat - Gavar (small town) in Small Armenia, in Sebastia Yed, on the far side thereof (now the same name , Turkey). He occupied the valley of the River Iris and was bordered by Trabzon to the shrine of Shapin Garakhisar, from the Shrine, Sebastia and Ankara, from the Arme to Amasia. The area is about 10,000 square kilometers, and the center is Thokad (Eudokia). The internal division of the Gavin was not stable. In the late 19th and early 20th centuries, it included Arabkir, Arpa, Zile, Agin, Tokat, Kapan-Maden and Nijarar and several ghakmen (nahi).
 
 
From physico-geographical point of view, it corresponds to Ghazow's field. The Goth had large land plots, abundant irrigation and drinking water. The clay is rich in crystallized sandstone, quartz, lignite, coal, aluminum, gum, sulfur iron, sulfur iron copper, coal, copper oxide and other minerals. At the end of the 19th century, there were about 2000,000 inhabitants, of which about 40,000 were Armenians. Wheat, barley, spice, Egyptian wheat, beans, grapes, pears, apples, cigarettes, almonds and so on were spread from cultivated cultures. Large and small cattle were stored. At the end of the 19th century, 18,000 large and 173,000 small cattle were counted on non-exact data. The Armenian nation was engaged in crafts and trade. Widespread trades were copper, pulp, painting, carpet weaving, carpeting, textiles and so on. He was one of the five major church dioceses in Armenia who was subjected to Echmiadzin. On the eve of 1915, more than 25 settlements, cities and towns were counted, in which the number of Armenians according to the Houshamadian Greater Calamity statistics was about 70000. The first global war was also catastrophic for the Armenians of T. During the Great Genocide, a considerable part of them was slaughtered and the survivors were scattered across different countries.
 
  
 
[[Category:Western Armenia]]
 
[[Category:Western Armenia]]
[[Category:Needs Translation to English]]<P>
+
[[Category:Needs Translation to English]]
_______________________________<BR>
 
<P>
 
Refrences
 
 
 
https://westarmgen.weebly.com/tokat-nw
 
 
 
<BR>
 
 
 
https://westarmgen.weebly.com/zile
 

Latest revision as of 05:31, 15 October 2018

Tokat (Թոկատ, Toкат)

Needs translation

Թոկատ, (Toкат, Tokat), Բերիզա, Եվդոկիա, Եվդոկսիա, Եվդոքսիա, Թավկատ, Թոգադ, Թոգաթ, Թոգատ, Թոխաթ, Թոխատ, Թոկադ, Թոկաթ, Թողաթ, Թոքադ, Թոքաթ, Թոքատ, Թուխաթ, Թու կաթ, Թուղատ, Տոքաթ — Քաղաք Փոքր Հայքում, Առաջին Հայք պրովինցիայում: Հետագայում մտնում էր Սեբաստիայի նահ–ի մեջ, Թոկատի գավ–ի (նաև` գվռկ-ի) կենտրոնն էր: Այժմ Թուրքիայի Թոկատի վիլայեթի կենտրոնն է: Ք գտնվում է Իրիս գետի միջին հոսանքում, նրա ձախակողմյան վտակ Պեյզատի զետակի վրա, մայր գետի հր կողմում: Ունի սքանչելի դիրք, սեղմված է ոչ բարձր, կարմրահող, ապառաժոտ լ–ների (Ղժղըժ, Խաչդաղ, Յայլաջըկ) արանքում, որոնք պարունակում են մարմարի և կրաքարի շերտեր: Կլիման ցամաքային է, լինում է խստաշունչ ձմեռ և շոգ ամառ: Ունի խմելու ջրի առատ աղբյուրներ (40-ից ավելի, որոնք հիմնականում բխում են Բեկզատ կոչվող ակունքներից): Տները փայտաշեն էին կամ կառուցված թրծած աղ յուսով, որոնք արտաքինից թեև անշուք ու ոչ բարետես, սակայն ներսից ձևավորված էին հարմար, նույնիսկ հատուկ պերճությամբ:

Ք-ի Թ անունը տարածում է ստացել 12-րդ դ—ից: Այն Թուղատ ձևով առաջին անգամ գործա ծում է արաբ պատմիչ Իդրիսին: 19-րդ դ վերջերին Թ ուներ մոտ 50000 բնակիչ, որից շուրջ 30000-ը՝ հայեր էին, մնացածը՝ թուրքեր, հրեաներ, հույներ և այլք: Հայերի թաղը առանձին էր: Թ նշանավոր առևտրաարհեստագործական կենտրոն էր: Առևտրի ու արհեստների գլխավոր ճյուղերր գտնվում էին հայերի ձեռքին: Տարածված էին մասնավորապես պղնձագործությունը, երկրագործությունը, դարբնությունը, ոստայնանկությունը, գորգագործությունը, ջուլհակությունր, կտավագործությունը, բրուտությունը ևն: 1830-ական թթ ք-ում կառուցվել էր առաջին պղնձաձուլական «գործարանը»՝ 2 ձուլարաններով: Նույն ժամանակներում այստեղ արտագրվում էին տարեկան 200 հազար ռուբ. արժեքով գորգեր: Թ-ի արհեստավորների արտադրած ապրանքներն ու իրերը լայն տարածում ունեին նաև նրա սահմաններից դուրս: Շուկան ճոխ էր ու հարուստ: Հայերը աչքի էին ընկնում աշխատասիրությամբ ու ձեռներեցությամբ: Ք—ի շրջակայքում տարածվում էին մրգատու այգիներն ու բանջարանոցները: Պակաս էր միայն հացահատիկը, որը ներմուծում էին դրսից: 19-րդ դ կեսերին Թ-ում հաշվվում էր 350 արհեստանոց և 440 խանութ: Ք-ում կար հայկական 9 եկեղեցի, որից 7-ը՝ լուսավորչական (ս Աստվածածին, որ երբեմն անվանվում էր Թոկատի վանք, ս Գեորգ, ս Գրիգոր Լուսավորիչ, ս Հակոբ, ս Նշան, ս Ստեփանոս Նախավկա, ս Մինաս), 2-ը՝ կաթոլիկական ու ավետարանական: Մոտակայքում էին գտնվում ս Հովակիմ Աննայի վանքը և այլ սրբատեղիներ: 19-րդ դ ք-ում գործում էին հայկական մի քանի ազգային, հասարակական, բարեգործական և կրթական ընկերություններ: Ունեին 5 վարժարան (Ազգային, ս Երրորդություն, Ներսիսյան, Ոսկյան, Վարդանյան), 3 մանկապարտեզ-մանկամսուր, թատերական խմբակներ: 1910 թ ստեղծվել էր հայ Դերասանուհյաց միությունը: 1883 թ Թ-ում լույս է տեսել «Երախայրիք» ամսագիրը, 1910-ին՝ «Իրիս» առաջադիմական հանդեսը, 1915-ին՝ «Դարբնոց» շաբաթաթերթը: 1910 թ Հակոբ Պոյաճյանի, 1914-ին` Տիգրան Թեռմիրյանի նախա ձեռնությամբ ք-ում հիմնվում են երկու տպարաններ: Ք-ի շրջակայքում կան բազմաթիվ հնություններ, որոնցից ուշագրավ են Իրիսի վրայի քարաշեն, բազմակամար կամուրջը և 8 կմ–ի վրա գտնվող հնագույն բերդի ավերակները, որին նոր ժամանակներում տրվել է Խորոզ թեփեսի անունը:

Թ բնակեցված է եղել դեռևս 4-րդ հազարամյակից: Հին ժամանակներում այնտեղ ապրում էին նախախեթական, խեթական և ապա հայկական ցեղեր: 546 — 322 թթ (մ թ ա) Թ գրավվել է Պարսկաստանի կողմից, 322 — 190 թթ մտել Սելևկյանների պետության կազմի մեջ, իսկ 190 թ միացվել Փոքր Հայքի թագավորությանը: Մ.թ.ա. 1 -ին դ Թ գրավվեց հռոմեացիների Կողմից, իսկ 387 — 1071 թթ ենթարկվեց Բյուզանդիա յին: Ք-ի Եվդոկիա անունը կապվում է բյուգանդական կայսր Թեոդորոս I-ի (379 — 395 թթ) մոր՝ Եվդոքսիայի անվան հետ: Հետագայում Թ–ում փոխնի փոխ հաստատվել են սելջուկ թուրքերն ու մոնղոլները: 1398 թ Թ գրավվել են օսմանցի թուրքերը: Բացի նվաճողների ավերիչ գործողություններից, ք—ին զգալի վնաս են հասցրել նաև տարերային աղետներ` համաճարակները, երկրաշարժերն ու ջրհեղեղները, որոնցից հատկապես աղետաբեր են եղել 1651 և 1726 թթ ժանտախտը, 1679, 1701, 1707, 1714, 1775, 1792, 1914թթ հրդեհները և 1768 թ ջրհեղեղը: 19-րդ դ երկրորդ կեսերից, Հայաստանի շատ բնակավայրերի ու գավ-ների նման, թուրքերի հայերի նկատմամբ վարած ազգակործան քաղաքականության պատճառով Թ նույնպես սկսում է խամրել, իսկ 1915-ի մեծ եղեռնի ժամանակ ավերվում, բնակիչները կոտորվում կամ տարագրվում են: 1930 — 40-ական թթ այստեղ ապրում էին ընդամենը 400 հայեր: Թոկատցի տարագիրների մի մասը ապաստան գտավ Արլ Հայաստանում, մյուսները ցրվեցին տարբեր երկրներ:

Միջին դդ Թ եղել է հայ գրչության աչքի ընկնող կենտրոններից մեկը, պահպանվել ու մեզ են հասել այստեղ գր ված մի քանի հայերեն ձեռագրեր: Այստեղ են ծնվել ու ստեղծագործել հայ մշակույթի ու գիտության մի շարք գործիչներ՝ տպագրիչ Աբգար Թոխաթցին, տաղասացներ Մինաս Թոխաթցին, Ստե փանոս Թոխաթցին, Խաչատուր Թոխաթցին, Ղազար Թոխաթցին, Հակոբ Թոխատցին և պատմաբան, լեզվաբան Մ. Գարագաշյանը:

Թոկատ, Toкат, Tokat, Եվդոկիա, Թոգաթ, Թոգատ, Թոկադ, Թոկաթ, Թոքաթ, Թոքատ, Իթոկե, Իտոկե, Տոկաթ, Տոկատ — Գավառ (գավառակ) պատմական Փոքր Հայքում, Սեբաստիա յի նահ–ում, նրա հս կողմում (այժմ՝ նույնանուն նահ՝ Թուրքիայում): Զբաղեցնում էր Իրիս գետի հովիտը և հս—ից սահմանակից էր Տրապիզոնի նահ–ին, արլ–ից՝ Շապին Գարահիսարի, հր-ից՝ Սեբաստիայի և Անկարայի, արմ—ից՝ Ամասիայի գավ-ներին: Տարածքը՝ շուրջ 10000 քառ կմ, կենտրոնը՝ Թոկատ (Եվդոկիա) ք—ը: Գավ-ի ներքին բաժանումը կայուն չի եղել: 19-րդ դ վերջերին և 20-րդ դ սկզբներին նրա մեջ մտնում էին Արաբկիրի, Արպայի, Զիլեի, Էգինի, Թոկատի, Կապան-Մադենի և Նիքսարի գվռկ-նեըր և մի քանի գ-ախմ բեր (նահիե):

Ֆիզիկաաշխարհագրական առումով Թ համապատասխանում է Ղազովայի դաշտին: Գավ–ն ուներ ընդարձակ հողատարածություններ, ոռոգելու և խմելու առատ ջուր: Ընդերքը հարուստ է բյուրեղացած ավազաքարերի, որձաքա րի, կրի, ածխատի, ալյումինիումի, ման գանի, ծծմբատ երկաթի, ծծմբածին երկաթախառն պղնձի, քարածխի, պղնձի օքսիդի և այլ հանածոների պաշարներով: 19-րդ դ վերջերին ուներ շուրջ 200000 բնակիչ, որից 40000-ը՝ հայեր: Մշակվող կուլտուրաներից տարածված էին ցորենը, գարին, հաճարը, եգիպտա ցորենը, լոբին, խաղողը, տանձը, խնձորը, ծխախոտը, նուշը ևն: Պահում էին խոշոր և մանր եղջերավոր անասուններ: Ոչ ճշգրիտ տվյալներով 19-րդ դ վերջերին զավ-ում հաշվվում էր 18000 խոշոր և 173000 մանր եղջերա վոր անասուն: Թ գավ-ի հայությունը զբաղվում էր արհեստներով և առևտրով: Տարածված արհեստներից էին պղնձագործությունը, ջուլհակությունր, ներկարարությունը, գորգագործությունը, կտավագործությունը, մանածագործությունը ևն: Թ Հայաստանի հինգ խոշոր եկեղեցական թեմերից մեկն էր, որ ենթարկվում էր Էջմիածնին: Թ գավ-ում 1915 թ նախօրյակին հաշվվում էին ավելի քան 25 բնակավայրեր՝ գ-եր ու ք-ներ, որոնցում հայերի թիվը, ըստ «Յուշամատեան մեծ եղեռնի» -ի վիճակագրության, 70000-ից ավեքի էր: Առաջին համաշ խարհային պատերազմը աղետաբեր եղավ նաև Թ–ի հայերի համար: Մեծ եղեռնի ժամանակ նրանց զգալի մասը սրի քաշվեց, իսկ փրկվածները ցրիվ եկան տարբեր երկրներ: