Difference between revisions of "Sasuntsi Davit Statue"

From armeniapedia.org
Jump to: navigation, search
m (Reverted edits by AnthoneyK (talk) to last revision by Raffi)
 
Line 31: Line 31:
 
*[[Hovhannes Tumanian: David of Sasun]]
 
*[[Hovhannes Tumanian: David of Sasun]]
 
*[[Yerevan Metro]]
 
*[[Yerevan Metro]]
 +
 +
==Original or Previous Sasuntsi David Statue==
 +
[[File:Sasuntsi david original statue.jpg|right|Original statue of Sasuntsi David in the same location]]
 +
Քչերը գիտեն, որ Երևանի կայարանում տեղադրված քանդակը Քոչարի «#Սասունցի_Դավիթ» քանդակի 2-րդ տարբերակն է, որը վարպետը վերջացրեց 1959 թվականին։ Իրականում քանդակն ունեցել է 1-ին տարբերակ, որը, սակայն, ունեցավ ողբերգական վախճան։ Քանդակից մնացել են միայն մի քանի լուսանկարներ, որոնք ևս մեկ անգամ փաստում են, որ խորհրդային տարիներին ոչնչացվում էր բարձր արվեստը։
 +
 +
1939 թվականին նշվում էր մեր էպոսի՝ «Սասնա ծռերի» 1000-ամյակը։ Այդ նույն թվականին Մանուկ Աբեղյանի, Գևորգ Աբովի ու Արամ Ղանալանյանի ջանքերով ստեղծվեց էպոսի համահավաք բնագիրը։ Եվ տրամաբանորեն պիտի ստեղծվեր նաև էպոսի գլխավոր հերոսի՝ Սասունցի Դավթի քանդակը։ Այդ ժամանակ էր, որ Քոչարը, հանճարեղ քանդակից զատ, դրեց նաև իր ապագա ձերբակալության հիմքերը։
 +
 +
««Սասունցի Դավիթ» արձանի ստեղծման գաղափարն առաջացավ 1939 թվականին, երբ նշվում էր մեր ազգային էպոսի հազարամյակը: Մինչև տոնակատարությունների մեկնարկը քիչ ժամանակ էր մնում: Հոբելյանական հանձնաժողովը որոշեց, որ ազգային հերոսի արձանը պետք է տեղադրվի Երևանի երկաթուղային կայարանի առջև, որպեսզի Սասունցի Դավիթը «դիմավորի» մայրաքաղաք ժամանող հյուրերին: Դիմեցին հայտնի քանդակագործներին՝ Արա Սարգսյանին, Սուրեն Ստեփանյանին, Այծեմնիկ Ուրարտուին, սակայն բոլորը հրաժարվեցին, քանի որ ժամկետը շատ սեղմ էր: Հանձնաժողովի անդամներից մեկն առաջարկեց դիմել Քոչարին, ով այդ տարի վերադարձել էր Փարիզից: Քոչարը համաձայնեց կերտել արձանը՝ խնդրելով իրեն տրամադրել մեկ ասիստենտ և գիպս: Նա աշխատում էր անմիջապես կայարանի հրապարակում: Ընդամենը 18 օր անց արձանը պատրաստ էր» (հատված Լալա Մարտիրոսյան-Քոչարի հոդվածից)։
 +
 +
Քանդակի ստեղծման նախապատմության ու աշխատանքային դժվարությունների մասին մի հրաշալի հուշ ունի հենց ինքը՝ Երվանդ Քոչարը, ով մանրամասն պատմում է այդ օրերի իր զգացողությունների ու քանդակի ստեղծման աշխատանքների մասին․
 +
 +
«1937թ․ խառն ու դժնդակ տարիներից հետո կյանքը նորմալ հունի մեջ էր մտնում։ 1939թ. Հայաստանը պատրաստվում էր «Սասունցի Դավիթ» էպոսի 1000-ամյակին։ Սպասում էին հյուրերի։ Բայց… էպոսի գլխավոր հերոսի արձանը չկար։ Ես արդեն ձեռնարկել էի պլաստիլինից մի փոքրիկ արձան։ Այդ ժամանակ ապրում էի Տերյան փողոցի թիվ 65 համարում։ Հրաչյա Գրիգորյանը տեսել էր այդ գործը և հավանել։ Նա Գրիգոր Հարությունյանին առաջարկում է իմ էսքիզը։ Գիշերվա ժամը 12-ին մոտ Հրաչյա Գրիգորյանը եկավ, թե՝ գնանք կենտկոմ։ Գրիգոր Հարությունյանը միջինից բարձր երիտասարդ մարդ էր, լուրջ և խոհուն։ Նա ուշիուշով զննեց իմ էսքիզը և հետո ասաց, որ շտապ է հարկավոր իրականացնել արձանը, քանի որ հոբելյանին շատ քիչ ժամանակ է մնացել։ Հարցրեց՝ կարո՞ղ եմ արդյոք հասցնել… Ես ինքնավստահ պատասխանեցի՝ այո, եթե միայն իմ պահանջներն առանց ուշացման կատարվեն։ Գրիգոր Արտեմիչը կարգադրեց մյուս օրվանից սկսել գործը։ Նա ամեն օր չորսից մինչև հինգը գալիս, հետևում էր աշխատանքին։ Հովսեփ Օրբելու հետ գնացել էինք Գրիգոր Արտեմիչին այցելության, նա խոստովանեց, որ էսքիզը տեսնելով՝ հրամայել է անմիջապես սկսել գործը, բայց հետո կասկածել է՝ կկարողանա՞մ ժամանակին վերջացնել… Մի հինգ օր հետո, երբ տեսել է՝ ձին արդեն ձևավորվում է, ինքն էլ է ոգևորվել» («Մաեստրո Քոչարը» Երևան, «Անտարես»)։
 +
 +
Կայարանում տեղադրվեց Դավթի քանդակը, տոնակատարությունն անցավ բարեհաջող, բոլոր հյուրերը գոհ մնացին, սակայն Քոչարի համար իրական «տոնակատարությունը» սկսվեց այդ ամենից հետո։ Իրականում խորհրդային ժամանակաշրջանում հայտնի մարդկանց դեմ մեղադրանքների համար բավական էր միայն լավ երևակայություն, և արդեն իսկ քրեական նոր հոդվածը պատրաստ կլիներ։ Նույն կերպ վարվեցին նաև Քոչարի հետ, ով Սարյանի նման, Հայաստան գալով, զոհեց իրեն, որպեսզի զարգանա Երևան քաղաքը։
 +
 +
Արդյունքում՝ 1941 թվականի հունիսի 23-ին Երվանդ Քոչարը բանտարկվեց։ Քոչարին բանտարկեցին, քանի որ քանդակում «մերկացրած սրով հեծյալը նայում է դեպի «բարեկամ» Թուրքիա… Եվ այս դեպքում այլ բան չէր մնում, քան ուղղակի ջարդուփշուր անել Քոչարի հրաշալի քանդակը, որի համար վարպետը ջանք ու եռանդ չխնայեց, որպեսզի անքուն գիշերներ անցկացնելով ավարտի այն։ Արդյունքում՝ նոր-նոր զարգացող Երևան քաղաքից պակասեց ևս մեկ արվեստի գործ, արդյունքում՝ դրախտային Եվրոպայից հայրենիք եկած Քոչարը հայտնվեց ճաղերի ետևում, քանի որ համարձակվել էր Դավթի թուրն ուղղել դեպի բարեկամ Թուրքիայի կողմը։ Եվ տեսականորեն Թուրքիան ոմանց համար բարեկամ էր, իսկ ոմանք էլ իրենց ստիպում էին, որ մայրաքաղաքից մի քանի կիլոմետր այն կողմ բարեկամ երկիր էր, ովքեր մի քանի տասնամյակ առաջ մեզ ոչ թե կոտորել, այլ ուղղակի խաղաղ կերպով տեղահանել են ու խորհուրդ տվել, որ գանք մեր հայրենիքի արևելյան հատվածը ու այստեղ բնակվենք։ Այդ կարգավիճակում Քոչարին այլ բան չէր մնում, քան լուռ տանել սեփական տառապանքն ու սպասել, թե երբ պիտի մահանա «թիֆլիսցի կինտոն», որի մահից հետո միայն կգա մի փոքր շունչ քաշելու ժամանակը։
 +
 +
Source: https://www.facebook.com/vahanart/posts/2304244376346408
  
 
[[Category:Armenian Tourist Attractions]]
 
[[Category:Armenian Tourist Attractions]]
 
[[Category:Yerevan]]
 
[[Category:Yerevan]]

Latest revision as of 04:27, 12 January 2020

Sasuntsi Davit statue in Yerevan.

Armenia's famous statue of Sasuntsi Davit (David of Sasun) on horseback is located at the Sasuntsi Davit Metro station on Tigran Mets Street in Yerevan. There is another statue to Sasuntsi Davit in Fresno, California.

In the centre of the square, surrounded by the Railway Workers’ Cultural Centre, a cinema and residential blocks, stands the statue of Davit Sasuntsi, a mythological hero of the Armenian folk epic poem. The sculptor was Yervand Kochar.

The image of Davit, who fearlessly defended his people from foreign invaders, is similar to that of the warriors in Russian folk legends. In 1938 many people in the Soviet Union celebrated the millennium of the legend of Davit Sasuntsi.

From generation to generation, from century to century, people have handed down tales of Davit's deeds, his gigantic strength. The episode of the crucial battle when Davit, unwilling to shed the blood of the enemy soldiers, challenged their leader Msyrmelik, ruler of the Arab caliphate of Msyr, to a duel and defeated him, is particularly enthralling.

The warrior-like figure of Davit Sasuntsi astride his faithful steed Dzhalali embodies the freedom-loving aspirations of the Armenian people over many centuries. His hands hold his sword of lighting, ever ready to repel invaders; water flows from the bowl above the pedestal, signifying that when the cup of the people's patience overflows, there is no quarter for oppressors and enslavers.

Much has been written about the statue of Davit Sasuntsi. Since the time of its unveiling in 1959, it has travelled the whole planet over, depicted on postcards and magazine covers, in booklets, photographs, and illustrations to books and travel guides. It has become a symbol of the Armenian people's love of freedom and of their capital, Yerevan.

Vasily Grossman wrote the following when he encountered the statue upon disembarking a train from Moscow:

I saw a large square in front of the station, and a huge half-naked young man on a bronze horse. His sword was drawn, and I realized this must be David of Sasun. I was struck by the power of this statue: David himself, his steed, his sword--everything was huge, full of movement and strength.

I stood in the spacious square and wondered why no one had come to meet me. Arrogance? Forgetfulness? Eastern indolence? Some muddle with the telegram? I looked around the square, glancing up at the magnificent monument... The power of David and his steed, the movement captured in the bronze--suddenly all this seemed too much. It was not a legend realized in bronze but a bronze advertisement for a legend.

Gallery

Map

<googlemap lat="40.155278" lon="44.509478" zoom="18"></googlemap>

See also

Original or Previous Sasuntsi David Statue

Original statue of Sasuntsi David in the same location

Քչերը գիտեն, որ Երևանի կայարանում տեղադրված քանդակը Քոչարի «#Սասունցի_Դավիթ» քանդակի 2-րդ տարբերակն է, որը վարպետը վերջացրեց 1959 թվականին։ Իրականում քանդակն ունեցել է 1-ին տարբերակ, որը, սակայն, ունեցավ ողբերգական վախճան։ Քանդակից մնացել են միայն մի քանի լուսանկարներ, որոնք ևս մեկ անգամ փաստում են, որ խորհրդային տարիներին ոչնչացվում էր բարձր արվեստը։

1939 թվականին նշվում էր մեր էպոսի՝ «Սասնա ծռերի» 1000-ամյակը։ Այդ նույն թվականին Մանուկ Աբեղյանի, Գևորգ Աբովի ու Արամ Ղանալանյանի ջանքերով ստեղծվեց էպոսի համահավաք բնագիրը։ Եվ տրամաբանորեն պիտի ստեղծվեր նաև էպոսի գլխավոր հերոսի՝ Սասունցի Դավթի քանդակը։ Այդ ժամանակ էր, որ Քոչարը, հանճարեղ քանդակից զատ, դրեց նաև իր ապագա ձերբակալության հիմքերը։

««Սասունցի Դավիթ» արձանի ստեղծման գաղափարն առաջացավ 1939 թվականին, երբ նշվում էր մեր ազգային էպոսի հազարամյակը: Մինչև տոնակատարությունների մեկնարկը քիչ ժամանակ էր մնում: Հոբելյանական հանձնաժողովը որոշեց, որ ազգային հերոսի արձանը պետք է տեղադրվի Երևանի երկաթուղային կայարանի առջև, որպեսզի Սասունցի Դավիթը «դիմավորի» մայրաքաղաք ժամանող հյուրերին: Դիմեցին հայտնի քանդակագործներին՝ Արա Սարգսյանին, Սուրեն Ստեփանյանին, Այծեմնիկ Ուրարտուին, սակայն բոլորը հրաժարվեցին, քանի որ ժամկետը շատ սեղմ էր: Հանձնաժողովի անդամներից մեկն առաջարկեց դիմել Քոչարին, ով այդ տարի վերադարձել էր Փարիզից: Քոչարը համաձայնեց կերտել արձանը՝ խնդրելով իրեն տրամադրել մեկ ասիստենտ և գիպս: Նա աշխատում էր անմիջապես կայարանի հրապարակում: Ընդամենը 18 օր անց արձանը պատրաստ էր» (հատված Լալա Մարտիրոսյան-Քոչարի հոդվածից)։

Քանդակի ստեղծման նախապատմության ու աշխատանքային դժվարությունների մասին մի հրաշալի հուշ ունի հենց ինքը՝ Երվանդ Քոչարը, ով մանրամասն պատմում է այդ օրերի իր զգացողությունների ու քանդակի ստեղծման աշխատանքների մասին․

«1937թ․ խառն ու դժնդակ տարիներից հետո կյանքը նորմալ հունի մեջ էր մտնում։ 1939թ. Հայաստանը պատրաստվում էր «Սասունցի Դավիթ» էպոսի 1000-ամյակին։ Սպասում էին հյուրերի։ Բայց… էպոսի գլխավոր հերոսի արձանը չկար։ Ես արդեն ձեռնարկել էի պլաստիլինից մի փոքրիկ արձան։ Այդ ժամանակ ապրում էի Տերյան փողոցի թիվ 65 համարում։ Հրաչյա Գրիգորյանը տեսել էր այդ գործը և հավանել։ Նա Գրիգոր Հարությունյանին առաջարկում է իմ էսքիզը։ Գիշերվա ժամը 12-ին մոտ Հրաչյա Գրիգորյանը եկավ, թե՝ գնանք կենտկոմ։ Գրիգոր Հարությունյանը միջինից բարձր երիտասարդ մարդ էր, լուրջ և խոհուն։ Նա ուշիուշով զննեց իմ էսքիզը և հետո ասաց, որ շտապ է հարկավոր իրականացնել արձանը, քանի որ հոբելյանին շատ քիչ ժամանակ է մնացել։ Հարցրեց՝ կարո՞ղ եմ արդյոք հասցնել… Ես ինքնավստահ պատասխանեցի՝ այո, եթե միայն իմ պահանջներն առանց ուշացման կատարվեն։ Գրիգոր Արտեմիչը կարգադրեց մյուս օրվանից սկսել գործը։ Նա ամեն օր չորսից մինչև հինգը գալիս, հետևում էր աշխատանքին։ Հովսեփ Օրբելու հետ գնացել էինք Գրիգոր Արտեմիչին այցելության, նա խոստովանեց, որ էսքիզը տեսնելով՝ հրամայել է անմիջապես սկսել գործը, բայց հետո կասկածել է՝ կկարողանա՞մ ժամանակին վերջացնել… Մի հինգ օր հետո, երբ տեսել է՝ ձին արդեն ձևավորվում է, ինքն էլ է ոգևորվել» («Մաեստրո Քոչարը» Երևան, «Անտարես»)։

Կայարանում տեղադրվեց Դավթի քանդակը, տոնակատարությունն անցավ բարեհաջող, բոլոր հյուրերը գոհ մնացին, սակայն Քոչարի համար իրական «տոնակատարությունը» սկսվեց այդ ամենից հետո։ Իրականում խորհրդային ժամանակաշրջանում հայտնի մարդկանց դեմ մեղադրանքների համար բավական էր միայն լավ երևակայություն, և արդեն իսկ քրեական նոր հոդվածը պատրաստ կլիներ։ Նույն կերպ վարվեցին նաև Քոչարի հետ, ով Սարյանի նման, Հայաստան գալով, զոհեց իրեն, որպեսզի զարգանա Երևան քաղաքը։

Արդյունքում՝ 1941 թվականի հունիսի 23-ին Երվանդ Քոչարը բանտարկվեց։ Քոչարին բանտարկեցին, քանի որ քանդակում «մերկացրած սրով հեծյալը նայում է դեպի «բարեկամ» Թուրքիա… Եվ այս դեպքում այլ բան չէր մնում, քան ուղղակի ջարդուփշուր անել Քոչարի հրաշալի քանդակը, որի համար վարպետը ջանք ու եռանդ չխնայեց, որպեսզի անքուն գիշերներ անցկացնելով ավարտի այն։ Արդյունքում՝ նոր-նոր զարգացող Երևան քաղաքից պակասեց ևս մեկ արվեստի գործ, արդյունքում՝ դրախտային Եվրոպայից հայրենիք եկած Քոչարը հայտնվեց ճաղերի ետևում, քանի որ համարձակվել էր Դավթի թուրն ուղղել դեպի բարեկամ Թուրքիայի կողմը։ Եվ տեսականորեն Թուրքիան ոմանց համար բարեկամ էր, իսկ ոմանք էլ իրենց ստիպում էին, որ մայրաքաղաքից մի քանի կիլոմետր այն կողմ բարեկամ երկիր էր, ովքեր մի քանի տասնամյակ առաջ մեզ ոչ թե կոտորել, այլ ուղղակի խաղաղ կերպով տեղահանել են ու խորհուրդ տվել, որ գանք մեր հայրենիքի արևելյան հատվածը ու այստեղ բնակվենք։ Այդ կարգավիճակում Քոչարին այլ բան չէր մնում, քան լուռ տանել սեփական տառապանքն ու սպասել, թե երբ պիտի մահանա «թիֆլիսցի կինտոն», որի մահից հետո միայն կգա մի փոքր շունչ քաշելու ժամանակը։

Source: https://www.facebook.com/vahanart/posts/2304244376346408