Help someone in Armenia today by giving them a micro business loan!

Bitlis

From Armeniapedia.org
(Difference between revisions)
Jump to: navigation, search
(Armenians from Bitlis: done)
m (Reverted edits by AnthoneyK (talk) to last revision by Raffi)
 
Line 39: Line 39:
 
20-րդ դ սկզբին այստեղ հաշվվում էին մոտ 1000 մեծ ու փոքր կրպակներ և խանութներ: Մեկ-երկու դ առաջ ունեցել է երկու շուկա՝ շուրջ 1200 խանութներով: Մինչև ուշ միջնադարը զուտ հայաբնակ էր՝ մի քանի տասնյակ հազար բնակիչներով: 19-րդ դ վերջին և 20-րդ դ սկզբին Բ ուներ 30 հազ բնակիչ, մոտ 10 հազ-ը՝ հայեր: Վերջիններիս հիմնական զբաղմունքները արհեստներն ու առևտուրն էին: Բ նաև ոսկերչության հանրահայտ կենտրոն էր: Զարգացած Էին նաև երկրագործությունը, կաշեգործությունը, կոշկակարությունը, թանկարժեք մորթիներից մուշտակներ կարելու արհեստը, մանածագործությունը, ներկարարությունը: Արտահանվող ապրանքների մեջ հռչակված Էր Բ-ի կարմիր շիլա կտավը: Արտահանվում էին նաև օճառ, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրանքներ: 20-րդ դ սկզբին հայերն ունեին 5 արական և 3 օրիորդաց դպրոց, որոնք կից Էին եկեղեցիներին: Այստեղ կային չորս եկեղեցի և չորս վանքք որոնցից 3-ը՝ ք-ի շրջակայքում: Նշանավոր եկեղեցին ք-ի հր–արլ կողմում ընկած Կարմրակ ս նշան (հնում՝ ս Կիրակոս) գմբեթավոր եկեղեցին Էր, որ պատկանում էր ք-ում գտնվող Ամրդոլու (Ամլորդվո) ս Հովհաննես հռչակավոր վանքին: Մյուս եկեղեցիները՝ ս Գևորգ, ս Սարգիս և ս Պողոս-Պետրոս առաքյալի Հինգ խորան եկեղեցիներն են, որոնք համապատասխանաբար պատկանել են Բ-ի շրջակայքում գտնվող Խնդրակատար ս Աստվածածին, Ավեխու ս Աստվածածին ս Գոմաց (Տատրաբնակ) ս Աստվածածին վանքերին (մենաստաններին): Բ-ի մոտերքում էր գտնվում նաև Ծապրկորու ս Կարապետի վանքը: Բ-ում կային նաև մզկիթներ (թվով 15), որոնցից երկուսը հնում եղել են եկեղեցիներ: Իր ամրակուռ բերդով գտնվելով Հայկական Տավրոսի ամենաանմատչելի լ-անցքի՝ Ձորապահակի բարձրադիր կետում, Բ իշխել է այդ ստրատեգիական կարևոր լ-անցքի վրա և պատմական մեծ դեր Է կատարել նաև անցյալում: Դրա համար Էլ ավանդությունը Բ–ի բերդի հիմնադրումը կապում Է Ալ. Մակեդոնացու անվան հետ: 7-րդ դ արաբները գրավել են այդ բերդը և դարձրել Զուրաբինների ամիրայական տոհմի նստավայրը: 9-րդ դ երկրորդ կեսին Բ անցել Է Շայբանիներին, 19-րդ դ առաջին կեսին՝ Կայսիկների արաբ ամիրայական տոհմին: 10-րդ դ երկրորդ կեսից այստեղ հաստատվել են քրդական ցեղեր: 1849 թ թուրքերը գրավեցին Բ, բերդը ավերեցին, իսկ հետագայում ք դարձրին համանուն նահ-ի կենտրոնը: 15-րդ դ Բ–ի Ամրդոլու վանքը հռչակված Էր որ պես գրչության կենտրոն: Այդ դ առաջին կեսում այստեղ ընդօրինակվել են Քա րոզգիրք, 4 Հայսմավուրք, 4 Ավետարան, իսկ երկրորդ կեսում, 50—80-ական թթ 6 Ավետարան, 2 Հայսմավուրք, 1 Շարակնոց: 17-րդ դ ակզբից Բ-ում վերստին ծա վալվել Է գրական շարժումը: 15-րդ դ տաղասաց Կարապետ վարդապետ Բաղքշեցու (ծնվ. 1475 թ) գործը 17-րդ դ-ում շարունակում են Դավիթ (ժամանակագիր-պատմիչ) և Վարդան Բաղիշեցիները: Բ-ի հնությունների շարքում, բացի բերդի ավերակներից, հիշարժան Էին նաև նրա շրջակայքի ավերակ ու լքյալ եկեղեցիներն ու մատուռները, կենդանակերպ գերեզ մանաքարերը (ձիաքար, արջաքար), որոնց վրա կային տապանագրեր: Բ-ում են ծնվել Վ. Սարոյանի ծնողները, հայ դերասանուհի Զաբելը՝ Մարիամ Կնորոզովան (ծնվ 1858 թ): Հայերի մասսայական ջարդերն ու տեղահանությունը Բ-ում սկսվեցին 1915 թ հունիսի 27-ից, որից հետո կարճ ժամանակ անց դադարեց հայաբնակ լինելուց:
 
20-րդ դ սկզբին այստեղ հաշվվում էին մոտ 1000 մեծ ու փոքր կրպակներ և խանութներ: Մեկ-երկու դ առաջ ունեցել է երկու շուկա՝ շուրջ 1200 խանութներով: Մինչև ուշ միջնադարը զուտ հայաբնակ էր՝ մի քանի տասնյակ հազար բնակիչներով: 19-րդ դ վերջին և 20-րդ դ սկզբին Բ ուներ 30 հազ բնակիչ, մոտ 10 հազ-ը՝ հայեր: Վերջիններիս հիմնական զբաղմունքները արհեստներն ու առևտուրն էին: Բ նաև ոսկերչության հանրահայտ կենտրոն էր: Զարգացած Էին նաև երկրագործությունը, կաշեգործությունը, կոշկակարությունը, թանկարժեք մորթիներից մուշտակներ կարելու արհեստը, մանածագործությունը, ներկարարությունը: Արտահանվող ապրանքների մեջ հռչակված Էր Բ-ի կարմիր շիլա կտավը: Արտահանվում էին նաև օճառ, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրանքներ: 20-րդ դ սկզբին հայերն ունեին 5 արական և 3 օրիորդաց դպրոց, որոնք կից Էին եկեղեցիներին: Այստեղ կային չորս եկեղեցի և չորս վանքք որոնցից 3-ը՝ ք-ի շրջակայքում: Նշանավոր եկեղեցին ք-ի հր–արլ կողմում ընկած Կարմրակ ս նշան (հնում՝ ս Կիրակոս) գմբեթավոր եկեղեցին Էր, որ պատկանում էր ք-ում գտնվող Ամրդոլու (Ամլորդվո) ս Հովհաննես հռչակավոր վանքին: Մյուս եկեղեցիները՝ ս Գևորգ, ս Սարգիս և ս Պողոս-Պետրոս առաքյալի Հինգ խորան եկեղեցիներն են, որոնք համապատասխանաբար պատկանել են Բ-ի շրջակայքում գտնվող Խնդրակատար ս Աստվածածին, Ավեխու ս Աստվածածին ս Գոմաց (Տատրաբնակ) ս Աստվածածին վանքերին (մենաստաններին): Բ-ի մոտերքում էր գտնվում նաև Ծապրկորու ս Կարապետի վանքը: Բ-ում կային նաև մզկիթներ (թվով 15), որոնցից երկուսը հնում եղել են եկեղեցիներ: Իր ամրակուռ բերդով գտնվելով Հայկական Տավրոսի ամենաանմատչելի լ-անցքի՝ Ձորապահակի բարձրադիր կետում, Բ իշխել է այդ ստրատեգիական կարևոր լ-անցքի վրա և պատմական մեծ դեր Է կատարել նաև անցյալում: Դրա համար Էլ ավանդությունը Բ–ի բերդի հիմնադրումը կապում Է Ալ. Մակեդոնացու անվան հետ: 7-րդ դ արաբները գրավել են այդ բերդը և դարձրել Զուրաբինների ամիրայական տոհմի նստավայրը: 9-րդ դ երկրորդ կեսին Բ անցել Է Շայբանիներին, 19-րդ դ առաջին կեսին՝ Կայսիկների արաբ ամիրայական տոհմին: 10-րդ դ երկրորդ կեսից այստեղ հաստատվել են քրդական ցեղեր: 1849 թ թուրքերը գրավեցին Բ, բերդը ավերեցին, իսկ հետագայում ք դարձրին համանուն նահ-ի կենտրոնը: 15-րդ դ Բ–ի Ամրդոլու վանքը հռչակված Էր որ պես գրչության կենտրոն: Այդ դ առաջին կեսում այստեղ ընդօրինակվել են Քա րոզգիրք, 4 Հայսմավուրք, 4 Ավետարան, իսկ երկրորդ կեսում, 50—80-ական թթ 6 Ավետարան, 2 Հայսմավուրք, 1 Շարակնոց: 17-րդ դ ակզբից Բ-ում վերստին ծա վալվել Է գրական շարժումը: 15-րդ դ տաղասաց Կարապետ վարդապետ Բաղքշեցու (ծնվ. 1475 թ) գործը 17-րդ դ-ում շարունակում են Դավիթ (ժամանակագիր-պատմիչ) և Վարդան Բաղիշեցիները: Բ-ի հնությունների շարքում, բացի բերդի ավերակներից, հիշարժան Էին նաև նրա շրջակայքի ավերակ ու լքյալ եկեղեցիներն ու մատուռները, կենդանակերպ գերեզ մանաքարերը (ձիաքար, արջաքար), որոնց վրա կային տապանագրեր: Բ-ում են ծնվել Վ. Սարոյանի ծնողները, հայ դերասանուհի Զաբելը՝ Մարիամ Կնորոզովան (ծնվ 1858 թ): Հայերի մասսայական ջարդերն ու տեղահանությունը Բ-ում սկսվեցին 1915 թ հունիսի 27-ից, որից հետո կարճ ժամանակ անց դադարեց հայաբնակ լինելուց:
  
Բիթլիսի գավառ, Битлиси гавар, Bitlisi gavar, Բաղեշի գյավառ, Բաղիշի գավառ, Բիթլիսի գավառ, Պիթլիզի գավառ, Պիտլիսի գավառ — Գավառ Արմ Հայաստանում, Բիթլիսի նահ-ում: Վերջինիս չորս գավ-ներից մեկն էր: Հիմնականում համապատասխանում էր նախկին Աղձնիքի Սալնոձոր կամ Սալնաձոր գավ-ին : 19-րդ դ վերջերի և 20-րդ դ սկզբի դրությամբ բաժանված Էր Խլաթի, Խիզանի , Մոտկանի և Բիթլիսի գվռկ-ների, որոնք միասին ունեին 441 գ: Գրավում էր Բիթլիսի նահ-ի, արլ սահմանային մասը: Այստեղ էին գտնվում Խլաթ և Դատվան գ-ները, իսկ կենտրոնն էր Բիթլիս ք: 19-րդ դ վերջերին, ըստ Վ. Քինեի վիճա կագրության, ուներ 108227 բնակիչ, որից 70403-ը՝ մահմեդականներ, 32909-ը՝ հա յեր, 4915-ը՝ այլազգիներ: Առաջ հայերը կազմել են գավ–ի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը: Ռելիեֆը լ–նային է, հարուստ ձորահովիտներով և սարահարթերով: Այստեղ Է գտնվում Նազիկ լիճ: Ունի, լ-նային հարուստ բուուսականություն և բազմատեսակ կենդանական աշխարհ: Գավ–ով հոսում են բազմաթիվ գետակներ, որոնք, խառնվելով իրար, թափվում են Տիգրիս գետը: Հիմնականը Բիթլիսի գետն է: Հայտնի է իր մրգատու ծառատեսակներով: Բարձր լ-ների վրա տեղ-տեղ կան ընկույզի անհասանելի ծառեր: Բնակչության հիմնական զբաղմունքը այգեգործությունն ու երկրագործությունն էին: Լ–նային մասերում զբաղվում էին անասնապահությամբ: Տարածված էին նաև ծխախոտագործությունը, մեղվաբուծություն, առևտուրը: Գավ-ում կան բազմատեսակ մարմարի և ծծմբի հարուստ հանքեր: 20–րդ դ սկզբին այստեղ կային 11 վանք և 100 եկեղեցի: 1915 թ հունիսից սկսվեց գավ-ի, հայության ահավոր ջարդը, որին այնուհետև հաջորդեց ողջ մնացածների բռնի մահմեդականացումը:
+
Բիթլիսի գավառ, Битлиси гавар, Bitlisi gavar, Բաղեշի գյավառ, Բաղիշի գավառ, Բիթլիսի գավառ, Պիթլիզի գավառ, Պիտլիսի գավառ — Գավառ Արմ Հայաստանում, Բիթլիսի նահ-ում: Վերջինիս չորս գավ-ներից մեկն էր: Հիմնականում համապատասխանում էր նախկին Աղձնիքի Սալնոձոր կամ Սալնաձոր գավ-ին : 19-րդ դ վերջերի և 20-րդ դ սկզբի դրությամբ բաժանված Էր Խլաթի, Խիզանի , Մոտկանի և Բիթլիսի գվռկ-ների, որոնք միասին ունեին 441 գ: Գրավում էր Բիթլիսի նահ-ի, արլ սահմանային մասը: Այստեղ էին գտնվում Խլաթ և Դատվան գ-ները, իսկ կենտրոնն էր Բիթլիս ք: 19-րդ դ վերջերին, ըստ Վ. Քինեի վիճա կագրության, ուներ 108227 բնակիչ, որից 70403-ը՝ մահմեդականներ, 32909-ը՝ հա յեր, 4915-ը՝ այլազգիներ: Առաջ հայերը կազմել են գավ–ի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը: Ռելիեֆը լ–նային է, հարուստ ձորահովիտներով և սարահարթերով: Այստեղ Է գտնվում Նազիկ լիճ: Ունի, լ-նային հարուստ բուուսականություն և բազմատեսակ կենդանական աշխարհ: Գավ–ով հոսում են բազմաթիվ գետակներ, որոնք, խառնվելով իրար, թափվում են Տիգրիս գետը: Հիմնականը Բիթլիսի գետն է: Հայտնի է իր մրգատու ծառատեսակներով: Բարձր լ-ների վրա տեղ-տեղ կան ընկույզի անհասանելի ծառեր: Բնակչության հիմնական զբաղմունքը այգեգործությունն ու երկրագործությունն էին: Լ–նային մասերում զբաղվում էին անասնապահությամբ: Տարածված էին նաև ծխախոտագործությունը, մեղվաբուծություն, առևտուրը: Գավ-ում կան բազմատեսակ մարմարի և ծծմբի հարուստ հանքեր: 20–րդ դ սկզբին այստեղ կային 11 վանք և 100 եկեղեցի: 1915 թ հունիսից սկսվեց գավ-ի, հայության ահավոր ջարդը, որին այնուհետև հաջորդեց ողջ մնացածների բռնի մահմեդականացումը:  
 
+
== Yes okay,i just translated it to english for you! ==
+
Translate
+
Turn off instant translation
+
Maximum characters exceeded
+
5000/5000
+
Bit’lis, (Bitlis, Bitlis), Abibit’lis, Api-Bit’lis, Baghesh, Balaleza, Balaleysa, Baghaghesh, Baghesh, Bedlis, Bet’lis, Bidlis, Shahastsn Baghesh, Pit’liz, Pitlis, Salnadzor, Salnodzor - K’aghak’ (berdak’aghak’) Arm Hayastanum, Vana lchi hr-arm koghmum, lchap’its’ 18—20km herravorut’yamb, tsovi makardakits’ mot 1500—160m bardzr vra: Hamapatasakhanum e patmakan Aghdznik’ ashkh–i Salnodzor gav–i glkhavor berdin, vori anunov hnum koch’vel e nayev Salnadzor kam Salnodzor: Nah-i yev gav-i kentronn er: Vorpes Baghesh berd (t) arrajin angam hishatakum e Sebeosy (7-rd d): Vomank’ Bagheshy nuynats’num yen P’. Buzandi koghmits’ Aghdznik’um hishatakvats Barrej avani het: Hetagayum berdi shrjapatum karruts’vum e hamanun k’, isk berdy darrnum e k’-i mijnaberdy: Vorpes k’ (Shahastan k’) arrajiny Hishatakvats e T’. Artsrunu koghmits’: Koch’vel e nayev Baghaghesh: Hunakan aghbyurnerum vkayvats e Balaleza, Balaleys dzeverov: Arabneri, apa seljuk-t’urk’eri tirapetut’yan zhamanaknerits’ sksats koch’vel e nayev Bit’lis: Arabakan aghbyurnerum vkayvats e Badlis, Bedlis, isk t’urk’akan aghbyurnerum՝ Bidlis, Bit’lis dzeverov: Tsagumy avandut’yamb kapum yen A. Makedonats’u Lis zoravari anvan het՝ bad (bed) Lis nshanakum e ch’ar Lis: Yst vomants’ B khet’akan aghbyurnerum hishatakvats Palesna-n e: Nor zhamanakneri germanats’i usumnasirogh M. Rrimshnaydery B nuynats’num e urartakan Alzi k’-i het, vor aveli chisht yerkramas e yev iravats’ioren nuynats’vum e Aghdznik’in: B karruts’vats e Gargarr l-n mot, bardzraberdz l-neri mej, mot 10 km yerkarut’yamb odzaptuyt dzgvats zarrit’ap’ dzoralanjerin, depi ver taratselov ir k’arashen tnery: K’-its’ hs–arm taratsvum yen Duab l-n antarrapat p’eshery: Nra mijov hosum e hamanun gety՝ ir Avekhu kam Ampajur, Khosrovu kam Khots’eru jur himnakan yev ayl manr vtaknerov: K’-i mot ynkats yerek’ g-yerits’ hosogh getaknery, vor Bit’lis geti himnakan vtaknern yenk’ irents’ dzoraknerov galis yen hanguts’vum k’-i kentronakan amfit’atroni hatakin: K’-i 4 t’aghamasern irar ein kapum 27 miakamar kamurjner: Kayin zgali t’vov bazmahark aparank’ner yev k’aravanatner: B jrarrat k’ er: Uner hasarakakan yev tnayin baghnik’ner , voronts’, t’ivy hasnum er 600-i: Uner arroghjarar od, t’eyev amarry shat tak’ er, dzmerry, vor hachakh tevum er minch’ev 5 amis, dzyunarrat er, yerbemn soskali ts’urt: B uner p’art’am busakanu t’yun, p’voghots’nery zardarvats Ein urrenineri yev kaghamakhineri khit shark’erov: Chokhats’ats er khaghoghi ayginerov, vor ynkats ein dzorahatakin, yev ptghatu parteznerov, vor shrjap’akum ein arrandznatnery: B-um achum Ein Haykakan l-ashkharhi hamarya bolor ptughnery: B anparisp er, bayts’ nshanavor p’voghots’neri tsayrerin uner 6 darpasner: Vacharrashah k’ er: Gtnvelov Erzrumits’ Mosul tanogh chanaparhi vra nra dery hnum el, vorpes arrevtrakan kentroni, mets e yeghel: Bats’i Haykakan l–ashkharhits’ depi Mijagetk’ tanogh ays himnakan ughuts’, B-um nayev hanguts’vum Ein depi Van, Mush, Karin, Sgherd, Diarbek’ir, Khizan yev nra vrayov Parskastan tanogh chanaparhnery: Uner harust shuka:
+
 
+
20-rd d skzbin aystegh hashvvum ein mot 1000 mets u p’vok’r krpakner yev khanut’ner: Mek-yerku d arraj unets’el e yerku shuka՝ shurj 1200 khanut’nerov: Minch’ev ush mijnadary zut hayabnak er՝ mi k’ani tasnyak hazar bnakich’nerov: 19-rd d verjin yev 20-rd d skzbin B uner 30 haz bnakich’, mot 10 haz-y՝ hayer: Verjinneris himnakan zbaghmunk’nery arhestnern u arrevturn ein: B nayev voskerch’ut’yan hanrahayt kentron er: Zargats’ats Ein nayev yerkragortsut’yuny, kashegortsut’yuny, koshkakarut’yuny, t’ankarzhek’ mort’inerits’ mushtakner karelu arhesty, manatsagortsut’yuny, nerkararut’yuny: Artahanvogh aprank’neri mej hrrch’akvats Er B-i karmir shila ktavy: Artahanvum ein nayev ocharr, inch’pes nayev gyughatntesakan artadrank’ner: 20-rd d skzbin hayern unevn 5 arakan yev 3 oriordats’ dprots’, voronk’ kits’ Ein yekeghets’inerin: Aystegh kayin ch’vors yekeghets’i yev ch’vors vank’k’ voronts’its’ 3-y՝ k’-i shrjakayk’um: Nshanavor yekeghets’in k’-i hr–arl koghmum ynkats Karmrak s nshan (hnum՝ s Kirakos) gmbet’avor yekeghets’in Er, vor patkanum er k’-um gtnvogh Amrdolu (Amlordvo) s Hovhannes hrrch’akavor vank’in: Myus yekeghets’inery՝ s Gevorg, s Sargis yev s Poghos-Petros arrak’yali Hing khoran yekeghets’inern yen, voronk’ hamapataskhanabar patkanel yen B-i shrjakayk’um gtnvogh Khndrakatar s Astvatsatsin, Avekhu s Astvatsatsin s Gomats’ (Tatrabnak) s Astvatsatsin vank’erin (menastannerin): B-i moterk’um er gtnvum nayev Tsaprkoru s Karapeti vank’y: B-um kayin nayev mzkit’ner (t’vov 15), voronts’its’ yerkusy hnum yeghel yen yekeghets’iner: Ir amrakurr berdov gtnvelov Haykakan Tavrosi amenaanmatch’eli l-ants’k’i՝ Dzorapahaki bardzradir ketum, B ishkhel e ayd strategiakan karevor l-ants’k’i vra yev patmakan mets der E katarel nayev ants’yalum: Dra hamar El avandut’yuny B–i berdi himnadrumy kapum E Al. Makedonats’u anvan het: 7-rd d arabnery gravel yen ayd berdy yev dardzrel Zurabinneri amirayakan tohmi nstavayry: 9-rd d yerkrord kesin B ants’el E Shaybaninerin, 19-rd d arrajin kesin՝ Kaysikneri arab amirayakan tohmin: 10-rd d yerkrord kesits’ aystegh hastatvel yen k’rdakan ts’egher: 1849 t’ t’urk’ery gravets’in B, berdy averets’in, isk hetagayum k’ dardzrin hamanun nah-i kentrony: 15-rd d B–i Amrdolu vank’y hrrch’akvats Er vor pes grch’ut’yan kentron: Ayd d arrajin kesum aystegh yndorinakvel yen K’a rozgirk’, 4 Haysmavurk’, 4 Avetaran, isk yerkrord kesum, 50—80-akan t’t’ 6 Avetara
+
21382, Haymawurq, 1 Mercury: From the beginning of the 17th century, literary movement was re-established in B. In the 17th century, Davit (historian-historian) and Vardan Baghishetsi continued the work of Karapet Baghshshetsi Baghshshetsi (born 1475) in the fifteenth century. Among the oldest B's remains, besides the ruins of the fortress, were also memorable ruins of the ruins and ruins of its surroundings, and the chapels of the zodiac (gravestone, stumps) on which there were inscriptions. B was born in V. Saroyan's parents, Armenian actress Zabel, Mariam Kornozova (born 1858). The massacre and deportation of Armenians began in B on June 27, 1915, after which a short time later they stopped being Armenian. Bitlis Gavar, Bitlis gavar, Baghshy Gharawar, Bagish Province, Bitlis Province, Pitlis Province, Pithis Province - Gavar Arm in Armenia, Bitlis Tribe. It was one of the four quarters of the latter. Mainly corresponds to the Saldzador or Salnadzor hawthorn of the former Aghdzhi. At the end of the 19th and early 20th centuries, the Khlati, Hizan, Botanic, and Bitlis horns, which together contained 441 g. It was captured by the Bitlis tribe. There were the Clans and the Datangas, and the center was Bitlis. By the end of the 19th century, There were 108,227 residents of Kine, with 70403 of them being Muslim, 32,909 were native, 4915 were foreigners. The Armenians have made the overwhelming majority of the population. Relief is rich, with gorgeous valleys and plateaus. Here is Lake Nazik. It has a rich variety of flora and fauna. There are numerous rivers flowing in the ravine, which, when confused, flow into the Tigris River. The main is the Bitlis River. It is known for its fruit trees. There are nuts inaccessible trees on the high lakes. The main occupation of the population was gardening and farming. They were engaged in cattle breeding in L. parts. Tobacco, beekeeping, trade were also common. There are many types of marble and sulfur minerals in the hawthorn. At the beginning of the 20th century there were 11 monasteries and 100 churches. From June 1915, the massacre of Armenians, the massacre of Armenians began, followed by the forced Muslimization of the survivors.
+
 
+
Bitlis, Abibitlis, Alibi Bitlis, Baghsh, Balaletsa, Balalisa, Baghalsh, Baghash, Bedlis, Bethlis, Bidlis, Shahtas Baghsh, Pitis, Pitlis, Salnadzor, Salnozor - City (Fortress) Arm, Armenia 18-20 cm from the lake, about 1500-160 m above sea level. It coincides with the historical fortress of Salzdzor, the historical fortress of Aghznik, whose name is also called Salnadzor or Salnozor. It was the center of the Nah and Gai. For the first time the fortress of Baghesh (t) mentions Sebeos (7th c.). Someone identifies Baghesh with P. Byzantine in the village of Barej, mentioned in Aghjinj. Later, the fortress is built around the fortress and the fortress is turned into a citadel. As mentioned above, the first mention of T. Artsruni. Baghalsh is also called. Greek sources have been testified by Balalzas, Balalays. From the time of the Arabs and Seljuk Turks, it was also called Bitlis. Arabic sources have been testified by Bondlis, Bedlis, and in Turkish sources, Bidlis and Bitlis. The origin of the tradition tied to A. With the name of the Macedonian Lice Giant, the Dad (Lis) means Lys. According to some, Palesna, mentioned in Hittite sources. New German researcher M. Ryshshnder B identifies Urartian Aliz, who is more accurate in the region and is rightly identified with Aghdzin. It is built in Gargar, near the highlands, about 10 km long, with steep slopes stretching through its stone houses. From K to Dab, the forested hills extend. It flows through the same river, the Hogwarts, the Khosrov River, or the Kozlar River, with its small and small tributaries. The three streams flowing down to K are the tributaries of the Bitlis River coming to the bottom of the central amphitheater. The four neighborhoods of K were connecting 27 single bridges. There were significant numbers of multi-storey buildings and caravans. It was a quagmire. There were public and home bathrooms, the number reached 600. There was a good air, although the summer was very hot, the winter that often lasted for up to 5 months, snowy, sometimes terrible cold. There were lush vegetation, the streets were decorated with dense row of oranges and ash-trees. There was a grape vineyard lying in the valley and the fruit gardens that blocked the private houses. In B, almost all the fruits of the Armenian l-grown were growing. It was barbaric, but at the end of the famous street there were 6 gates. He was a merchant. His role in the road leading from Erzurum to Mosul was as old as a commercial center. In addition to the main road leading to Mesopotamia, B was also sent to Van, Moush, Karin, Sghird, Diyarbakir, Khizan and the roads leading to Persia. He had a rich market.
+
 
+
At the beginning of the 20th century there were about 1000 large and small kiosks and shops. A couple of years ago, there were two markets, about 1,200 shops. Until the late Middle Ages, it was purely Armenian-populated with a few tens of thousands of inhabitants. In the late 19th and early 20th centuries there were 30 thousand inhabitants, about 10 thousand Armenians. The main occupations of the latter were crafts and trade. B was also a famous jewelry center. They also developed agriculture, leatherwork, footwear, costume jewelery, jewelry, and painting. The red porridge canned cannabis for the exported goods. Soap as well as agricultural products were exported. At the beginning of the 20th century Armenians had 5 male and 3 dynasties, which were attached to the churches. There were four churches and four monasteries, 3 of them near your neighborhood. The famous church of Karmrak (ancient, Giragos), which was lying on the side of the famous church, was a domed church belonging to the famous Amdllou s Hovhannes Monastery. The other churches are the five churches of Gevorg, Sarkis and Paulus-Petros apostles, respectively, belonging to the Baptist Surb Astvatsatsin, the Holy Mother of God, and the Holy Mother of God in the Baptist Monastery. There was also the Monastery of Tsitakorskogo Karapet near B. B also had mosques (number 15), two of which were ancient churches. Located at the top of the Dore Docking Station, being in the strongest fortress of the Armenian Taurus, B has dominated this important strategic l-hole and has played a historic role in the past. For this reason, the tradition of the B fortress is connected to Al. With the name of the Macedonian. The 7th Arabs occupied the fortress and made the residence of the Zurabinian tribal dynasty. In the second half of the 9th century, B passed to the Sheibanis, the first half of the 19th century, to the Arabian Arab tribes of Caesars. From the second half of the 10th century, there were Kurdish tribes. In 1849, the Turks occupied B, destroyed the fort, and later made it the center of the same name. The 15th Anniversary of the Baptist Church was proclaimed as a center of writing. In the first half of that century, copied 4 Gospel, 4 Hizmachurk, and in the second half 50-80, 6 Avetara
+
  
 
==Armenians from Bitlis==
 
==Armenians from Bitlis==
Line 66: Line 52:
 
[[Category:Western Armenia]]
 
[[Category:Western Armenia]]
 
[[Category:Needs Translation to English]]
 
[[Category:Needs Translation to English]]
<BR>
 
_____________________________________
 
<BR>reference
 
<BR>
 
https://westarmgen.weebly.com/bitilis
 

Latest revision as of 05:32, 15 October 2018

For the province/vilayet see: Bitlis Province

The town of Bitlis (Բիթլիս; classical Armenian Baghaghesh; Mod. E. Arm Baghesh; Mod W. Arm Paghesh) was a well known town among Armenians, located in Western Armenia, southwest of Lake Van, at 1,585m elevation. During the Armenian Genocide all of the Armenians were murdered or exiled. It is now part of Turkey, and keeps the same name, although the area itself is home to majority Kurdish population. William Saroyan's family was from Bitlis, a fact he wrote and talked about.

The climate is continental, with very hot summers and very hot, snowy winters. Residents would prevent too much snow weight from gathering on their roofs by shoveling it onto the streets, where it would not melt, forcing the people to enter and leave their homes through the windows. Of the four quarters (mahales), named Zeidan, Kezik Nejid, Tash and Hersan, the last was the Armenian quarter.

The population of the town (according to Cuinet) was 38,886, broken into the following groups: 20,800 Muslims, 16,086 Armenian Apostolic, 200 Protestants and 1,800 Syrian Jacobites. The structures in Bitlis were built of masonry, as opposed to the more common mud-brick construction found in most towns of that plateau. The homes had double walls of hewn stone, usually of the local yellow lava stone, and separated by thick beams as seismic protection. There were 8,300 homes, 907 shops, 200 public fountains, 11 water-mills, 15 mosques, 25 Muslim prayer houses, 4 dervish monasteries, 15 venerated tombs, 3 baths, 2 hans/khans (inns), a government building, a barracks, and a military hospital.

Bitlis was on the route of one of the best passes leading onto the Armenian Plateau, used by camel and other caravans with goods from Aleppo to Tabriz. The route was only paved for wheeled vehicles after the Ottoman period.

The town was dominated by a big castle of the mid-17th century, built on the site of earlier fortifications. This was the residence of the Kurdish emirs who were driven out in 1846, the last emir, Sherif Bey saw his final capture in 1849.

There were 4 Armenian Churches, one Jacobite and one Protestant, as well as some schools. In 1685 a Jesuit mission was established in Bitlis, but the Armenian Catholic community was in bad condition by the end of the 1800s and their churches were largely in ruins. In 1858 an American Board (ABCFM) mission, belonging to the Congregationalists was founded. This mission grew into a major one as time went on and ran an important American school.

Contents

Street In Bitlis To Be Renamed After William Saroyan

17:46, 26 Dec 2014

The Governor's Office of Bitlis has approved the proposal of the City Hall to rename some streets and districts, Ermenihaber.am reports, quoting Turkish websites.

According to the decision, the Sapkor Street will be renamed after Armenian writer William Saroyan.

The decision has been approved by the Governor of Bitlis.

http://www.armradio.am/en/2014/12/26/street-in-bitlis-to-be-renamed-after-william-saroyan/

Map

Map of Bitlis before the Armenian Genocide. © [http://www.armenica.org Armenica.org
]

Sources

  • Armenia, A Historical Atlas. Robert H. Hewson.

Needs translation

Բիթլիս, (Битлис, Bitlis), Աբիբիթլիս, Ապի-Բիթլիս, Բաղեշ, Բալալեզա, Բալալեյսա, Բաղաղեշ, Բաղեշ, Բեդլիս, Բեթլիս, Բիդլիս, Շահաստսն Բաղեշ, Պիթլիզ, Պիտլիս, Սալնաձոր, Սալնոձոր - Քաղաք (բերդաքաղաք) Արմ Հայաստանում, Վանա լճի հր-արմ կողմում, լճափից 18—20կմ հեռավորությամբ, ծովի մակարդակից մոտ 1500—160մ բարձր վրա: Համապատասախանում է պատմական Աղձնիք աշխ–ի Սալնոձոր գավ–ի գլխավոր բերդին, որի անունով հնում կոչվել է նաև Սալնաձոր կամ Սալնոձոր: Նահ-ի և գավ-ի կենտրոնն էր: Որպես Բաղեշ բերդ (տ) առաջին անգամ հիշատակում է Սեբեոսը (7-րդ դ): Ոմանք Բաղեշը նույնացնում են Փ. Բուզանդի կողմից Աղձնիքում հիշատակված Բառեջ ավանի հետ: Հետագայում բերդի շրջապատում կառուցվում է համանուն ք, իսկ բերդը դառնում է ք-ի միջնաբերդը: Որպես ք (Շահաստան ք) առաջինը Հիշատակված է Թ. Արծրունու կողմից: Կոչվել է նաև Բաղաղեշ: Հունական աղբյուրներում վկայված է Բալալեզա, Բալալեյս ձևերով: Արաբների, ապա սելջուկ-թուրքերի տիրապետության ժամանակներից սկսած կոչվել է նաև Բիթլիս: Արաբական աղբյուրներում վկայված է Բադլիս, Բեդլիս, իսկ թուրքական աղբյուրներում՝ Բիդլիս, Բիթլիս ձևերով: Ծագումը ավանդությամբ կապում են Ա. Մակեդոնացու Լիս զորավարի անվան հետ՝ բադ (բեդ) Լիս նշանակում է չար Լիս: Ըստ ոմանց Բ խեթական աղբյուրներում հիշատակված Palesna-ն է: Նոր ժամանակների գերմանացի ուսումնասիրող Մ. Ռիմշնայդերը Բ նույնացնում է ուրարտական Ալզի ք-ի հետ, որ ավելի ճիշտ երկրամաս է և իրավացիորեն նույնացվում է Աղձնիքին: Բ կառուցված է Գարգառ լ-ն մոտ, բարձրաբերձ լ-ների մեջ, մոտ 10 կմ երկարությամբ օձապտույտ ձգված զառիթափ ձորալանջերին, դեպի վեր տարածելով իր քարաշեն տները: Ք-ից հս–արմ տարածվում են Դուաբ լ-ն անտառապատ փեշերը: Նրա միջով հոսում է համանուն գետը՝ իր Ավեխու կամ Ամպաջուր, Խոսրովու կամ Խոցերու ջուր հիմնական և այլ մանր վտակներով: Ք-ի մոտ ընկած երեք գ-երից հոսող գետակները, որ Բիթլիս գետի հիմնական վտակներն ենք իրենց ձորակներով գալիս են հանգուցվում ք-ի կենտրոնական ամֆիթատրոնի հատակին: Ք-ի 4 թաղամասերն իրար էին կապում 27 միակամար կամուրջներ: Կային զգալի թվով բազմահարկ ապարանքներ և քարավանատներ: Բ ջրառատ ք էր: Ուներ հասարակական և տնային բաղնիքներ , որոնց, թիվը հասնում էր 600-ի: Ուներ առողջարար օդ, թեև ամառը շատ տաք էր, ձմեռը, որ հաճախ տևում էր մինչև 5 ամիս, ձյունառատ էր, երբեմն սոսկալի ցուրտ: Բ ուներ փարթամ բուսականու թյուն, փողոցները զարդարված Էին ուռենիների և կաղամախիների խիտ շարքերով: Ճոխացած էր խաղողի այգիներով, որ ընկած էին ձորահատակին, և պտղատու պարտեզներով, որ շրջափակում էին առանձնատները: Բ-ում աճում Էին Հայկական լ-աշխարհի համարյա բոլոր պտուղները: Բ անպարիսպ էր, բայց նշանավոր փողոցների ծայրերին ուներ 6 դարպասներ: Վաճառաշահ ք էր: Գտնվելով Էրզրումից Մոսուլ տանող ճանապարհի վրա նրա դերը հնում էլ, որպես առևտրական կենտրոնի, մեծ է եղել: Բացի Հայկական լ–աշխարհից դեպի Միջագետք տանող այս հիմնական ուղուց, Բ-ում նաև հանգուցվում Էին դեպի Վան, Մուշ, Կարին, Սղերդ, Դիարբեքիր, Խիզան և նրա վրայով Պարսկաստան տանող ճանապարհները: Ուներ հարուստ շուկա:

20-րդ դ սկզբին այստեղ հաշվվում էին մոտ 1000 մեծ ու փոքր կրպակներ և խանութներ: Մեկ-երկու դ առաջ ունեցել է երկու շուկա՝ շուրջ 1200 խանութներով: Մինչև ուշ միջնադարը զուտ հայաբնակ էր՝ մի քանի տասնյակ հազար բնակիչներով: 19-րդ դ վերջին և 20-րդ դ սկզբին Բ ուներ 30 հազ բնակիչ, մոտ 10 հազ-ը՝ հայեր: Վերջիններիս հիմնական զբաղմունքները արհեստներն ու առևտուրն էին: Բ նաև ոսկերչության հանրահայտ կենտրոն էր: Զարգացած Էին նաև երկրագործությունը, կաշեգործությունը, կոշկակարությունը, թանկարժեք մորթիներից մուշտակներ կարելու արհեստը, մանածագործությունը, ներկարարությունը: Արտահանվող ապրանքների մեջ հռչակված Էր Բ-ի կարմիր շիլա կտավը: Արտահանվում էին նաև օճառ, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրանքներ: 20-րդ դ սկզբին հայերն ունեին 5 արական և 3 օրիորդաց դպրոց, որոնք կից Էին եկեղեցիներին: Այստեղ կային չորս եկեղեցի և չորս վանքք որոնցից 3-ը՝ ք-ի շրջակայքում: Նշանավոր եկեղեցին ք-ի հր–արլ կողմում ընկած Կարմրակ ս նշան (հնում՝ ս Կիրակոս) գմբեթավոր եկեղեցին Էր, որ պատկանում էր ք-ում գտնվող Ամրդոլու (Ամլորդվո) ս Հովհաննես հռչակավոր վանքին: Մյուս եկեղեցիները՝ ս Գևորգ, ս Սարգիս և ս Պողոս-Պետրոս առաքյալի Հինգ խորան եկեղեցիներն են, որոնք համապատասխանաբար պատկանել են Բ-ի շրջակայքում գտնվող Խնդրակատար ս Աստվածածին, Ավեխու ս Աստվածածին ս Գոմաց (Տատրաբնակ) ս Աստվածածին վանքերին (մենաստաններին): Բ-ի մոտերքում էր գտնվում նաև Ծապրկորու ս Կարապետի վանքը: Բ-ում կային նաև մզկիթներ (թվով 15), որոնցից երկուսը հնում եղել են եկեղեցիներ: Իր ամրակուռ բերդով գտնվելով Հայկական Տավրոսի ամենաանմատչելի լ-անցքի՝ Ձորապահակի բարձրադիր կետում, Բ իշխել է այդ ստրատեգիական կարևոր լ-անցքի վրա և պատմական մեծ դեր Է կատարել նաև անցյալում: Դրա համար Էլ ավանդությունը Բ–ի բերդի հիմնադրումը կապում Է Ալ. Մակեդոնացու անվան հետ: 7-րդ դ արաբները գրավել են այդ բերդը և դարձրել Զուրաբինների ամիրայական տոհմի նստավայրը: 9-րդ դ երկրորդ կեսին Բ անցել Է Շայբանիներին, 19-րդ դ առաջին կեսին՝ Կայսիկների արաբ ամիրայական տոհմին: 10-րդ դ երկրորդ կեսից այստեղ հաստատվել են քրդական ցեղեր: 1849 թ թուրքերը գրավեցին Բ, բերդը ավերեցին, իսկ հետագայում ք դարձրին համանուն նահ-ի կենտրոնը: 15-րդ դ Բ–ի Ամրդոլու վանքը հռչակված Էր որ պես գրչության կենտրոն: Այդ դ առաջին կեսում այստեղ ընդօրինակվել են Քա րոզգիրք, 4 Հայսմավուրք, 4 Ավետարան, իսկ երկրորդ կեսում, 50—80-ական թթ 6 Ավետարան, 2 Հայսմավուրք, 1 Շարակնոց: 17-րդ դ ակզբից Բ-ում վերստին ծա վալվել Է գրական շարժումը: 15-րդ դ տաղասաց Կարապետ վարդապետ Բաղքշեցու (ծնվ. 1475 թ) գործը 17-րդ դ-ում շարունակում են Դավիթ (ժամանակագիր-պատմիչ) և Վարդան Բաղիշեցիները: Բ-ի հնությունների շարքում, բացի բերդի ավերակներից, հիշարժան Էին նաև նրա շրջակայքի ավերակ ու լքյալ եկեղեցիներն ու մատուռները, կենդանակերպ գերեզ մանաքարերը (ձիաքար, արջաքար), որոնց վրա կային տապանագրեր: Բ-ում են ծնվել Վ. Սարոյանի ծնողները, հայ դերասանուհի Զաբելը՝ Մարիամ Կնորոզովան (ծնվ 1858 թ): Հայերի մասսայական ջարդերն ու տեղահանությունը Բ-ում սկսվեցին 1915 թ հունիսի 27-ից, որից հետո կարճ ժամանակ անց դադարեց հայաբնակ լինելուց:

Բիթլիսի գավառ, Битлиси гавар, Bitlisi gavar, Բաղեշի գյավառ, Բաղիշի գավառ, Բիթլիսի գավառ, Պիթլիզի գավառ, Պիտլիսի գավառ — Գավառ Արմ Հայաստանում, Բիթլիսի նահ-ում: Վերջինիս չորս գավ-ներից մեկն էր: Հիմնականում համապատասխանում էր նախկին Աղձնիքի Սալնոձոր կամ Սալնաձոր գավ-ին : 19-րդ դ վերջերի և 20-րդ դ սկզբի դրությամբ բաժանված Էր Խլաթի, Խիզանի , Մոտկանի և Բիթլիսի գվռկ-ների, որոնք միասին ունեին 441 գ: Գրավում էր Բիթլիսի նահ-ի, արլ սահմանային մասը: Այստեղ էին գտնվում Խլաթ և Դատվան գ-ները, իսկ կենտրոնն էր Բիթլիս ք: 19-րդ դ վերջերին, ըստ Վ. Քինեի վիճա կագրության, ուներ 108227 բնակիչ, որից 70403-ը՝ մահմեդականներ, 32909-ը՝ հա յեր, 4915-ը՝ այլազգիներ: Առաջ հայերը կազմել են գավ–ի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը: Ռելիեֆը լ–նային է, հարուստ ձորահովիտներով և սարահարթերով: Այստեղ Է գտնվում Նազիկ լիճ: Ունի, լ-նային հարուստ բուուսականություն և բազմատեսակ կենդանական աշխարհ: Գավ–ով հոսում են բազմաթիվ գետակներ, որոնք, խառնվելով իրար, թափվում են Տիգրիս գետը: Հիմնականը Բիթլիսի գետն է: Հայտնի է իր մրգատու ծառատեսակներով: Բարձր լ-ների վրա տեղ-տեղ կան ընկույզի անհասանելի ծառեր: Բնակչության հիմնական զբաղմունքը այգեգործությունն ու երկրագործությունն էին: Լ–նային մասերում զբաղվում էին անասնապահությամբ: Տարածված էին նաև ծխախոտագործությունը, մեղվաբուծություն, առևտուրը: Գավ-ում կան բազմատեսակ մարմարի և ծծմբի հարուստ հանքեր: 20–րդ դ սկզբին այստեղ կային 11 վանք և 100 եկեղեցի: 1915 թ հունիսից սկսվեց գավ-ի, հայության ահավոր ջարդը, որին այնուհետև հաջորդեց ողջ մնացածների բռնի մահմեդականացումը:

Armenians from Bitlis

Armenians who were born or who have lived in Bitlis:


Armenians who's ancestors are from Bitlis:

Aram Saroyan, Lucy Saroyan, William Saroyan




Personal tools
Namespaces
Variants
Actions
Navigation
Databases
Toolbox