Armenian Language Lessons Chapter 1

From armeniapedia.org
Revision as of 09:04, 9 November 2004 by Raffi (talk | contribs)
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)
Jump to: navigation, search

PHONETICS

Section 2 In the Armenian language there are five vowels, which represent the following eight letters (ա, ո, օ, ու, է, ե, ի).

Section 3 The vowel Ա, ա in any position is pronounced like the English a(rmy), e.g., Արամ (Aram) - Aram, աշուն (ashun) - autumn, սար (sar) - mountain, տարի (tari) - year, կանաչ (kanach) - green, նա (na) - he. Նա նկարում է մատիտով: Na nkarum e matitov. He draws with a pencil.

Note: while pronouncing the auxiliary verb է (e) it combines with the previous word and is never stressed. (Question: is this also true of its other forms (եմ, ես, etc.)?)

Ex. 1. Read aloud the following English and their corresponding Armenian words. arm - արմ park - պարկ massage - մասսաժ Aloha - Ալոհա

Ex. 2. Read and remember the following words. անուն (anun) - name ազգանուն (azganun) - surname ազատ (azat) - free ասել (asel) - to say տալ (tal) - to give լավ (lav) - good պատ (pat) - wall նամակ (namak) - letter դասարան (dasaran) - classroom դաս (das) - lesson

Section 4 Vowel Օ, օ in any position is pronounced like the English o(r). The sound o in the beginning of the word is reproduced by the letter o, e.g., օր (or) - day, օպերա (opera) - opera, օրգան (organ) - organ, օրինակ (orinak) - example, etc., and in the middle and in the end of the word by the letter ո, e.g., բոլոր (bolor) - all, սովորել (sovorel) - to study, խոտ (khot) - grass, օգոստոս (ogostos) - august, etc. Letter ո in the beginning of a word is read like վո (vo), i.e., it designates two sounds, e.g., ոսկի (voski) - gold, որս (vors) - hunting, որակ (vorak) - quality, etc. Exception makes the word ով (who) where the letter ո is read like օ. Բոլորը որոշել են սովորել օտար լեզուներ: Bolore voroshel en sovorel otar lezuner. Everybody decided to learn foreign languages.

Note: In the middle of the word the letter o is written only in derivative words, e.g., այսօր (aysor) - today, անօգտակար (anogtakar) - useless.

Ex. 3. Read the following words and notice the difference between pronunciation of letters օ and ո. օրիորդ - maid օպերա - opera օրգանիզմ - organism օր - day օտար - foreign օրինակ - example օրորոց - cradle ոտ - leg ոսկի - gold որոշել - to decide ոչինչ - nothing ոսոխ - enemy որսորդ - hunter որոնել - to look for

Ex. 4. Copy out the following words inserting the missing letters ո or օ. գ_վել - to praise դ_կտ…ր - doctor լ_բի - bean _վ - who կ_վ - cow _չինչ - nothing _րտեղ - where _դ - air ն_ր - new երեկ_ - evening _ր - day _ր…րել - to rock to sleep _ժանդակ - auxiliary _տար - foreign

Section 5 Vowel ու is pronounced like the English u (puma), e.g., ուժ (uzh) - strength, տուն (tun) - house, գարուն (garun) - spring, կատու (katu) - cat, etc. արունը մոտենում է: Garune motenum e. Spring is coming. Ex. 5. Read aloud the English and corresponding Armenian words. Course - կուրս Uzbek - ուզբեկ Ukraine - Ուկրաինա Pushkin - Պուշկին Ex. 6. Read and remember the following words. ունենալ - to have ուրիշ - another ուրախ - glad անուն - name աշուն - autumn գարուն - spring ուսում - study դու - you անասուն - animal շուն - dog Section 6 Vowel ի corresponds to the English e(vening), e.g., իմանալ (imanal) to know, իմաստ (imast) - meaning, գինի (gini) - wine, սիրտ (sirt) - heart, սիրել (sirel) - to love, etc. Գինին կարմիր է: Ginin karmir e. Wine is red. Ex. 7. Read and remember the following words. բարի - kind սիրելի - lovely տարի - year կարմիր - red իմանալ - to know միշտ - always խիտ - thick գարի - barley Section 7 Vowel է is pronounced like the English e(verybody). This sound is reproduced by the letter է in the beginning of a word, e.g., էտապ (etap) - stage, էլի (eli) - again, էգուց (eguts) - tomorrow. In the middle and at the end of a word it is normally written by means of the letter ե, e.g., մեկ (mek) - one, բերել (berel) - to bring, սեր (ser) - love, ուտել (utel) - to eat, բազե (baze) - falcon, etc. Letter ե at the beginning of a word is always read like ye, i.e., like two sounds, e.g., Երեվան (Yerevan) - Yerevan, երեխա (yerekha) - child, ես (yes) - I, երեկ (yerek) - yesterday, երկիր (yerkir) - country, etc. Երկու երեխա եկան տուն: Yerku yerekha yekan tun. Two children came home. Note: In the middle and at the end of words է is written only in derivative words, e.g., ամենաէական (the most important), որեէ (some). Ex. 8. Read and explain similarities and differences of pronunciation of է and ե. էժան - cheap էշ - ass էկրան - screen էլեկտրոն - electron երկիր - country երկար - long երկու - two երեսուն - thirty երես - face Ex. 9. Read and remember how ե is pronounced at the beginning, in the middle and at the end of a word. երեխա - child երես - face երեկո - evening երկաթ - iron երկարել - to prolong բազե - falcon Մանե - Mane եզ - ox երազ - dream Ex. 10. Copy out the following words inserting the missing ե. մ…ր - our ըպատկ…ր - image բ…ր…լ - to bring բազ… - falcon վազ…լ - to run ուտ…լ - to eat շին…լ - to make ան…լ - to do բ…ռ - burden բ…րք - crop Section 8 Vowel ը is a specific sound of the Armenian language. While pronouncing ը the mouth is half open, the middle of the tongue is somewhat raised. In contrast with the other Armenian vowels, ը is not always written. To write and pronounce vowel ը correctly, the following should be remembered. ը is heard in many Armenian words, but is written only in some of them, e.g., at the beginning of a word ընկեր (enker) - friend, ընտիր (entir) - perfect, the sound ը is heard and written, but in words 'զգալ(zgal) - to feel, 'սկիզբ (skizb) - beginning, it is heard but not written. As a rule a word or a syllable cannot begin with two or more vowels (consonants?) in the Armenian language. Very often at the beginning or in the middle of a word ը is pronounced between two consonants, but is not written, e.g. Is written Is pronounced լսել l'sel - to listen գնել g'nel - to buy գրել g'rel - to write մտնել m'tnel - to enter Note: the ը sound, which is heard at the beginning and in the middle of words, is written only while transferring, e.g., զգալ - ըզ-գալ (to feel), գտնել - գըտ-նել (to find), լսել - լը-սել (to listen), լվանալ - լը-վանալ (to wash), etc. At the end of a word ը is always a definite article and is always written, e.g., տուն (house), տունը (the house), պատ (wall), պատը (the wall), etc. Իմ ընկերը գնում է դպրոց: Im enkere gnum e dprots. My friend is going to school. Ex. 11. Read the following words and correctly pronounce the sound ը: ընկեր - friend ընկերական - friendly ընկնել - to fall ընտանի - domestic ընտրել - to choose ընտիր - selected

Արամը - Aram իմ տետրակը - my textbook իմ շորերը - my clothes մեր դասը - our lesson բոլորը - everybody, all ոչ մեկը - nobody Add article ը and read the words. աշուն - autumn սար - mountain խոտ - grass գարուն - spring շուն - dog անուն - name ուսում - study երկիր - country Ex. 12. Copy out and translate into English. Էդիկը սովորում է մեր կուրսում: Նա ապրում է Երեվանում: Ես ամեն օր տեսնում եմ նրան: Էդիկը շատ ընկերասեր է: Բոլորը նրան սիրում են: Vocabulary - Բառարան սովորում է - studies կուրսում - course (year in University) ապրում է - lives ամեն - every տեսնում եմ - I see Երեւանում - in Yerevan օր - day ընկերասեր - friendly բոլորը - everybody սիրում են - they love Text for reading Ընթերցանության տեքստ Իմ անունը Արամ է: Ես տասնինը տարեկան եմ եւ սովորում եմ ինստիտուտում: Ես բանվորի տղա եմ: Ես ապրում եմ Երեվանում: Vocabulary - Բառարան ես տասնինը տարեկան եմ - I am nineteen բանվոր - worker տղա - boy, son Questions - Հարցեր Քո անունն ի՝նչ է: Քանի՝ տարեկան ես: Դու որտե՝ղ ես սովորում: Ո՝վ է քո հայրը: Դու որտե՝ղ ես ապրում: Consonants Բաղաձայն հնչյուններ All the consonants of the Armenian language are hard. Ex. 13. Copy out and read the following words. բաժակ - cup բակ - yard բանվոր - worker բերան - mouth դանակ - knife դատարկ - empty գովել - to praise գարի - barley մանուկ - child մուկ - mouse շուն - dog շատ - a lot, many կարել - to saw կացին - axe չիր - dried fruits չամիչ - raisin պատ - wall պապ - grandfather սով - hunger զանգ - bell զավակ - child, son, baby զարմանալ - to be surprised at զինվոր - soldier ժամ - hour ժամանակ - time լավ - good լինել - to be նոր - new նամակ - letter սիրտ - heart վատ - bad վազել - to run տալ - to give տուն - house ցորեն - wheat ցավ - hurt ֆակուլտետ - faculty, department ֆիզիկա - physics Ex. 14. Translate into English. դասախոս գրատախտակ տետրակ դաս պատմել խոսել լեզու սովորել սպիտակ կարդալ Ex. 15. Translate into English. 1. Սեպտեմբերի մեկին սկսվում են դասերը: 2. Դասախոսը մտնում է լսարան: 3. Իմ ընկերը մոտենում է գրատախտակին: 4. Նա լավ է պատմում իր դասը: 5. Նա ուզում է հայերեն սովորել: Բառարան - Vocabulary սկսվում են - begin, start լսարան - auditorium մտնում է - enters մոտենում է - goes to ուզում է սովորել - wants to study, learn լավ է պատմում - well tells Text For Reading Ընթերցանության տեքստ Մեր ընտանիքը Our family Մեր ընտանիքը մեծ է: Ես ունեմ հայր, մայր, եղբայրներ եւ քույրեր: Իմ հեր անունը Վարդան է, ազգանունը՝ Սիրունյան: Հայրս աշխատում է գործարանում: Իմ մեծ եղբայրը ծառայում է Սովետական բանակում, իսկ փոքր եղբայրս սովորում է ինստիտուտում: Իմ քույրերը ինձնից փոքր են եւ սովորում են դպրոցում: Vocabulary - Բառարան ընտանիք - family հայր - father մայր - mother եղբայր - brother եղբայրներ - brothers քույր - sister աշխատում է - works գործարանում - at a factory ծառայում է - serves Սովետական բանակում - in Soviet Army դպրոցում - at school Questions - Հարցեր Ձեր ընտանիքը մե՝ծ է: Որտե՝ղ է աշխատում քո հայրը: Որտե՝ղ է ծառայում քո եղբայրը: Քո քույրերը քեզանից մե՝ծ են, թե՝ փոքր: Որտե՝ղ են սովորում նրանք: Section 12. Consonant հ Consonant հ is a voiceless glottal sound. It corresponds to the English h (he). This sound in the Armenian language occurs at the beginning, in the middle and at the end of a word, e.g., հավ (hav) - hen, հասարակ (hasarak) - simple, շահել (shahel) - to win, սահման (sahman) - border, ահ (ah) - fear, գահ (gah) - throne, etc. Հակոբը իմ հին հարեւանն էե Hakobe im hin harevann e. Hakob is my old neighbor. In a row of words after consonant ր sound հ is written, but not pronounced. Is written Is read աշխարհ (ashkharհ) - world աշխար (ashkhar) խոնարհ (khonarհ) - submissive խոնար (khonar) արհամարհել (arhamarհel) - to despise արհամարել (arhamarel) Ex. 16. Pronounce the following sounds and sound-combinations a couple of times. a-ha o-ho e-he u-hu Ex. 17. Read and compare. հանել - անել (to take off - to do) հանճար - անճար (genius - helpless) հանցավոր - անցավոր (criminal - passing) հատել - ատել (to cross - to hate) հարդ - արդ (straw - so) հարված - արված (blow - made, done). Ex. 18. Read following words and correctly pronounce sound հ. հազար thousand հայ Armenian համոզել to persuade հանվել to undress համալսարան University հիմա now հիշել to remember հիանալ to admire հիվանդ ill հրդեհ fire

ահա here ահ fear գոհ contented զոհել to sacrifice մահ death նախագահ president շահ profit պահպանել to protect պահեստ storage սահման border Section 13. Sound ղ Sound ղ is the voiced pair of voiceless խ. While pronouncing ղ, the back of the tongue touches the back part of the soft palate. The difference between making ղ and խ is that while pronouncing ղ there is voice, but there is none while pronouncing խ, e.g., Ղուկաս (Ghukas) - Ghukas (name), ղեկ (ghek) rudder, ղողանջ (ghoghanj) - peal, խաղալ (khaghal) - to play, կողմ (koghm) - side, աղ (agh) - salt, etc. Note: In a row of words (in order of words) ղ is pronounced like խ. Խաղողը շատ համեղ միրգ է: Khaghoghe shat hamegh mirg e. Vine is a very tasty fruit. Ex. 19. Read the following words with sound ղ. ղեկավար steersman Ղրիմ Crimea պաղպաղակ ice-cream աղաղակ scream աղմուկ noise դեղին yellow ուժեղ strong ծաղիկ flower կաղամբ cabbage գեղեցիկ pretty կաղնի oak խաղալ play ուղղել to correct ուղիղ straight Ex. 20. Read the following sentences. Աշտում կան դեղին ծաղիկներ: Ղեւոնդը խաղում է փողոցում: Ղրիմի բնությունը գեղեցիկ է: Երեխաները աղմուկ - աղաղակով վազեցին օղակավարի մոտ: Section 14. Sounds թ, փ, ք Consonants թ, փ, ք are aspirates. They are pronounced like t(able), p(orch), c(ool), e.g., թութ (tut) - kind of fruit, թաթ (tat) - paw, թիվ (tiv) - number, ութ (oot) - eight, աթոռ (ator) - chair. Թորգոմը թերթ է կարդում: Torgome tert e kardum. Torgom is reading a paper. փակ (pak) shut, փեսա (pesa) son-in-law (bridegroom), փոփոխել (popokhel) to change, փոր (por) stomach, ափ (ap) bank. Արփենիկը ափսեն դրեց սեղանին: Arpenike apsen drets seghanin. Arpenik put the plate on the table. քամի (kami) wind, քար (car) stone, քաղաք (kaghak) town, տաք (tak) warm, etc. Քնարիկը ապրում է քաղաքում: Knarike aprum e kaghakum. Knarik lives in town. Note: In the middle and at the end of words դ, բ, գ sometimes deafen and are pronounced like թ, փ, ք. Ex. 21. Read and compare. թաթ - տատ paw - grandmother թառ - տառ musical instrument - letter թաղ - տաղ block (of houses) - song թուր - տուր sabre - give Ex. 22. Read the following words paying attention to pronunciation. թերթ paper թեթեւ light թույլ weak թիկունք rear թութակ parrot բութ thumb, obtuse, dull

գագաթ top եթե if երթ parade արթուն awake հորթ calf Ex. 23. Read the following words paying attention to pronunciation. փափուկ soft փետրվար February փոխել to change փոքր small փրփուր foam փուշ thorn ամփոփել to conclude չափել to measure ափսե plate ծովափ beach փայտ wood փոս ditch Ex. 24. Read and compare. քար - կար stone - sawing քոր -կոր itch - crooked Քուռ - կուռ Kur - strong քույր - կույր sister - blind Ex. 25. Read paying attention to pronunciation. քայլել to walk քնել to sleep քսան twenty քնար lyre քաջ brave

թանաք ink փառք glory ոտք leg աչք eye ինքը himself, herself Ex. 26. Read paying attention to pronunciation of փ, ք. րքի թերթերը մաքուր են: Երկնքից թափվում են ձյան փաթիլները: Նա քայլում է փողոցով: Text For Reading Ընթերցանության տեքստ Իմ սենյակը մեծ է, լուսավոր եւ հարմարավետ. ըւնի մի դուռ եւ երկու լուսամուտ: Լուսամուտների գորգերին դրված են ծաղիկներ: Իմ սենյակի պատերը կանաչ են, առաստաղը սպիտակ է, իսկ հատակը՝ կարմիր: Ձախ կողմում դրված է գրասեղանը, իսկ աջ կողմում՝ մահճակալը: Պատերի տակ աթոռներն են շարված: Վերեւում կախվում է էլեկտրական լամպը: Vocabulary - Բառարան լուսավոր light լուսամուտ window լուսամուտի գոգ window-sill դրված են are put առաստաղ ceiling հատակ floor գրասեղան writing-table հարմարավետ comfortable ձախ left ձախ կողմում at left side մահճակալ bed աթոռ chair շարված են placed վերեւում at top կախված է is hanged Questions - Հարցեր Ինչպիսի՝ն է քո սենյակը: Որտե՝ղ են դրված ծաղիկները: Ի՝նչ գունի են քո սենյակի պատերը, առաստաղը, հատակը: Որտե՝ղ է դրված գրասեղանը: Որտե՝ղ է դրված մահճակալը: Որտեղի՝ց է կախված էլեկտրական լամպը: Section 15. Sounds Ձ and Ծ Consonants ձ and ծ are affricates. The voiced ձ is pronounced like d and z as one sound, e.g., ձու (dzoo) egg, ձայն (dzain) voice, ձի (dzi) horse, ձուկ (dzook) fish, անձ (andz) person. Ձմռանը ձյուն է գալիս: Dzmrane dzyun e galis. It snows in winter. Note: In some cases ձ is pronounced like ց in the middle or at the end of a word. The voiceless consonant ծ is pronounced like t and s as a one sound, e.g., ծիտ (tsit) bird, մեծ (mets) big, ծախել (tsakhel) to sell, ծածել (tsetsel) to beat. Ex. 27. Read the following words correctly pronouncing sound ձ. ձմեռ winter ձոր canyon ձախ left ձեռք hand ձեւ form ձյուն snow ձավար cereals հունձ harvest ինձ me անձ person գանձ treasure նախանձ jealousy Ex. 28. Read the following words correctly pronouncing sound ծ. ծնվել to be born ծայր end, edge ծանր heavy ծառա servant ծիծաղ laughter ցածր low ծունկ knee հատված section ածական adjective հարված blow առյուծ lion ծեծել to beat Ex. 29. Read and pay attention to the pronunciation of ծ and ց. ծախել - ցանել to sell - to sow ծեծ - ցեց flogging - moth ծառ - ցուրտ tree - cold ծայր - ցայտել end - splash ծիրան - ցից apricot - picket ծնել - ցնցել to give birth to - to shake Ex. 30. Read the following sentences correctly pronouncing the sounds ձ, ց, ծ. Ձմռանը ցուրտ է լինում, ձյուն է գալիս: Ծառերն ու ծաղիկները ծածկվում են ձյունով: Text For Reading Ընթերցանության տեքստ Համալսարան University Ես սովորում եմ Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետում եւ ուսումնասիրում եմ մի քանի լեզուներ: Բացի լեզուներից մենք անցնում ենք նաեւ այլ առարկաներ: Օրական ունենում ենք երեք դասախոսություն, որոնք տեւում են մոտ վեց ժամ: Ես կանոնովոր հաճախում եմ դասախոսություններին, որոնք անցնում են հետաքրքիր: Առաջին կիսամյակը տեւում է մինչեւ հունվար: Հունվարին հանձնում ենք քննությունները եւ ստուգարքները: Հետո սկսվում են ձմեռային արձակուրդները: Vocabulary - Բառարան պետական state ուսումնասիրում եմ study մի քանի լեզուներ a couple of languages բացի besides անցնում ենք stude կանոնավոր regularly հաճախում եմ attend կիսամյակ semester նաեւ also այլ other առարկաներ subjects դասախոսություն lecture օրական daily տեւում է lasts հանձնում ենք take (exams) քննություն examination ստուգարք test արձակուրդ holiday Questions - Հարցեր Դու ո՝ր ֆակուլտետում ես սովորում: Ի՝նչ լեզուներ ես ուսումնասիրում: Օրական քանի՝ դասախոսություն եք ունենում: Մինչեւ ե՝րբ է տեւում առաջին կիսամյակը: Ե՝րբ եք հանձնում քննությունները եւ ստուգարքները: Ե՝րբ է սկսվում երկրորդ կիսամյակը: Ex. 31. Translate into Armenian. My name is Suren, and my last name is Karapetyan. I am a worker's son. Our family lives in town. I study in the foreign languages department of Yerevan pedagogical institute. I study German, Russian and Armenian languages. Our lectures go very interesting. Section 16. Sounds æ and Ճ The consonants ջ and ճ are affricates. The affricate ջ is pronounced like the English j(ust), e.g., ջուր (jur) water, ջինջ (jinj) pure, տանջել (tanjel) to torture, էջ (ej) page, etc. æերմուկը հանքային ջուր է: Jermuke hankayin jur e. Jermuk is mineral water. Note: Very often ջ is pronounced like չ in the middle and in the end of words. Section 17 The affricate ճ is pronounced like the English 'ch' as in chapel. ճ is the voiceless pair of ջ, e.g., ճիշտ (tchisht), ճանաչել (tchanachel) to get to know, ճաշել (tchashel) to dine, աճել (atchel) to grow, վիճակ (vitchak) condition, etc. Նա ճանապարհ ընկավ ճիշտ նույն ժամին: Na tchanapar enkav tchisht nujn zhamin. He started the road just the same time. Ex. 32. Read the following words correctly pronouncing sound ջ. ջահել young ջահ torch ջանասեր diligent ջոկատ detachment ջրվեժ waterfall ջրաղաց water-mill ականջ ear քաջ brave շրջան circle շրջապատ environment բանջար vegetable Ex. 33. Read the following words correctly pronouncing ճ. ճակատ forehead ճահիճ swamp ճանկ claw ճառ speech ճիպոտ rod ճանճ fly աճ increase դահլիճ hall կավիճ chalk կարիճ Scorpio Ex. 34. Read and compare. ջնջել - ճանաչալ - չափել to erase - to learn - to measure ջախջախել - ճոճել - չնչին to overwhelm - to brandish - frivolous ջուր - ճուտ - չիթ water - chicken - chintz Ex. 35. Read the following sentences. 1.ինջ երկնքում փայլում է արեւը: 2. Վաչիկը ջուր է բերում: 3. æեմման մեկնեց ճամբար: Text For Reading Ընթերցանության տեքստ Իմ հայրենի քաղաքը My hometown Ես ծնվել եւ ապրում եմ Երեւանում: Երեւանը գտնվում է մեր հայրենիքի հարավում: Նա արդյունաբերական քաղաք է եւ ունի մի շարք ֆաբրիկաներ եւ գործարաններ: Երեւանն ունի ավելի քան 600 000 բնակիչ: լխավոր փողոցները լայն են, ուղիղ եւ ասֆալտապատ: Այդ փողոցներով երթեւեկում են ավտոմոբիլներ, տրոլեյբուսներ եւ տրամվայներ: Վերջին տարիներին քաղաքում կառուցվել են բազմաթիվ գեղեցիկ շենքեր: Երեւանում կան մի քանի թատրոններ, բազմաթիվ կինոթատրոններ, մի քանի թանգարան, շատ գրադարաններ, ակումբներ, դեղատներ եւ հիվանդանոցներ: Քաղաքի կենտրոնում է գտնվում Լենինի հրապարակը, ուր վեր է բարձրանում Լենինի արձանր: Հրապարակին գեղեցիկ տեսք են տալիս ջրավազանը եւ շատրվանր: Vocabulary - Բառարան հայրենիք country ծնվել եւ was born and ապրում եմ live հարավում in south արդյունաբերական industrial մի շարք a number of բնակիչ inhabitant երթեւեկում են run, ply (between) վերջին տարիներին last years կառուցվել են were built բազմաթիվ many թանգարան museum դեղատուն drugstore հիվանդանոց hospital կենտրոնում in center վեր է բարձրանում raises արձան statue ջրավազան pool շատրվան fountain Section 18. Sound յ The Armenian voiced consonant յ is pronounced like the English y(our). Sound յ always combines with vowels and makes so-called diphthongs (երկհնչյուններ) այ, ոյ, ույ, յա, յու, etc. E.g., սենյակ (senyak) room, ոսկյա (voskya) golden, թույլ (tooyl) weak, լույս (luys) light, հույս (hooys) hope, հոյակապ (hoyakap) splendid, շոյել (shoyel) to pet, մայր (mayr) mother, etc. Սուրենի մայրը աշխատում է այգում: Sureni mayre ashkhatum e aygum. Suren's mother works in the garden. Note: As a rule in Armenian between two vowels the sound յ is heard, which however is written only after vowels ա and ո, e.g., կայարան (kayaran) station, Մարոյի ձայնը (Maroyi dzayne) Maro's voice, etc., but բազե (baze) falcon, բազեի (bazeyi) falcon's, ձի (dzi) horse, ձիեր (dziyer) horses, etc. This յ is called connecting sound (ձայնակապ). The root sound յ remains after all the vowels, e.g. սենյակ room մատյան book (register) առավոտյան in the morning արծաթյա silver անցյալ past սայլ cart ծայր end գայլ wolf այսօր today պայքար struggle արյուն blood անկյուն corner հյութ juice ճյուղ branch հյուսիս north քույր sister բույս plant թույն poison կույր blind խարույկ bonfire Ex. 37. Make up sentences using the following words. այսօր, քույր, եղբայր, երեկոյան, լույս, նայել. Example: Այսօր ես գնալու եմ կինո: TEXT FOR READING 32 ԸՆԹԵՐՑԱՎՈՒԹՅԱՆ ՏԵՔՍՏ երեկ մեր կուրսի կոմերիտական ժողովն էր: ժողովի նախագահն էր Գուրգեն Ազատյանը, իսկ քարտուղարը՝ Անուշ Գրիգորյանը: Օրակարգում դրված էր կարգապահության հարցը: Այդ մասին զեկուցեց կուրսի ավագ Գալուստ Մանուկյանը: Ժողովում ելույթ ունեցան մի շարք ուսանողներ: Նրանք խիստ քննադատեցին դասերից բացակայողներին: Վերջիններս խոստացան կանոնավոր հաճախել դասերին: Ժողովն ընդունեց համապատասխան որոշում: Vocabulary - ԲԱՌԱՐԱՆ նախագահ - chairman քարտուղար - secretary օրակարգ - order of the day program դրված էր - was standing (about question) կարգապահության հարցը - discipline question խոստացան հաճախել - promised զեկուցեց - to attend ավագ - senior ելույթ ունեցան - gave a speech քննադատեցին - criticized բացակայողներին - the absents ընդունեց - to take, receive, make (about decision) համապատասխան որոշում - corresponding decision Questions - ՀԱՐՑԵՐ Ե՝րբ է եղել ձեր կուրսի կոմերիտական ժողովը: Ո՝վ էր ժողովի նախագահը: Ո՝վ էր քարտուղարը: Ի՝նչ հարց էր դրված ժողովի օրակարգում: Ո՝վ զեկուցեց կարգապահության մասին: Ովքե՝ր ելույթ ունեցան: Ո՝ւմ քննադատեցին նրանք: Section 19. Sounds Ր, ր and Ռ, ռ The letter Ր is pronounced like the English letter r. While pronouncing ր the front part of the tongue (the tip) rises to the top teeth-ridge; the tip of the tongue vibrates more feebly than while pronouncing the hard r, e.g., րոպե (rope) - minute, բարի (bari) - kind, կարմիր (karmir) - red, սար (sar) - mountain, etc. Արամը եւ Գուրգենը ընկերներ են: arame yev gurgene enkerner en Aram and Gourgen are friends. The letter Ռ is pronounced like a hard r, e.g., Ռուբեն (ruben) - Ruben, ռումբ (rumb) - bomb, ռացմիկ (razmik) - warrior, etc. Ռուբենը ռուսերեն է սովորում: Rubene ruseren e sovorum Ruben is studying Russian. Ր and Ռ represent different sounds in Armenian. Confusion of Ր and Ռ is one of the gross infringements of the pronouncing rules of Armenian. Usage of Ր instead of Ռ, or the other way around can completely change the meaning of the word, e.g. սար - սառ mountain - cold լուր - լուռ news - silent սեր - սեռ love - sex Notes: 1. In words adopted from Russian (or other languages through the mediation of Russian) in the beginning of the word always Ռ is written and pronounced, e.g., radio - ռադիո, realism - ռեալիզմ, regime - ռեժիմ, reform - ռեֆորմ, etc. In modern (present) Armenian there are only two words starting with Ր. They are րոպե (minute), and Րաֆֆի (proper name). In the middle or in the end of the adopted words usually ր is written, e.g., sport - սպորտ, spirits - (սպիրիտներ?), sector - սեկտոր, motor - մոտոր, etc., but Berlin - Բեռլին, Smirnov - Սմիռնով, Bern - Բեռն are exceptions. There are some words with double ր in the Armenian language, e.g., տարր (tar) - element, անդորր (andor) - silence, երրորդ (yerord) - third, չորրորդ (chorord) - forth, մրրիկ (mrik) - tempest, բերրի (beri) - fertile; րր in these words is pronounced like double ր and not ռ. 2. Adopted words with double r in Armenian language are usually reproduced by the letter ռ, e.g., terror - տեռոր, correct - կոռեկտ, Marr - Մառ, etc. Exceptions are: territory - տերիտորիա, barricade - բարիկադ, and some others. Ex. 38. Read and define the difference of pronunciation of ր and ռ sounds. վար - վառ tillage - bright դեր - դեռ role - yet, still բեր - բեռ bring - burden տարր - տառ element - letter արու - առու male - brook Ex. 39. Write the following words in Armenian. Realism Radio Reaction Romanist Ruble Ex. 40. Read the following words with sound ր. րոպե minute բարեկամ relative քար stone կարել to sew սիրել to love օր day հարց question հետաքրքիր interesting շրջան district, circle կարճ short Ex. 41. Read the following words with sound ռ. ռադիում radium ռազմիկ worrior ռադիո radio ռամիկ man ռումբ bomb բառարան dictionary գառ lamb սառչել to freeze մռայլ morose թոռ grandson. Ex. 42. Copy out and read the following sentences. Տարվա եղանակներն են՝ գարուն, ամառ, աշուն, ձմեռ: Ձմռանը ցուրտ է լինում: Գետերն ու առուները սառչում են: Արեւը չունի նախկին ջերմությունը: Ex. 43. Translate into Russian. Երեվանը զարգացած արդյունաբերական քաղաք է: Գլխավոր հրապարակում գտնվում է Լենինի արձանը: Կոմերիտական ժողովը քննեց կարգապահության հարցը: Ժողովն անցավ աշխույժ եւ հետաքրքիր: Հանրային գրադարանը հարուստ է գեղարվեստական, քաղաքական եւ գիտական գրականությամբ: Գրադարանավարուհին ընթերցողներկ հետ վարվում է սիրալիր եւ քաղաքավարի: The letter եւ isn't pronounced as separate sound, but as combination of ev or yev. The following should be remembered about pronunciation and spelling of letter եւ: եւ is read like yev after vowels. The same way is read the conjunction եւ, e.g., Արամը եւ Գուրգենը (Arame yev Gurgene) - Aram and Gurgen, նաեւ (nayev) - also. եւ is read like ev after consonants, e.g., տերեւ (terev) - leaf, երեւալ (yereval) - to show up, բարեւ (barev) - hi, արեւ (arev) - sun, etc. Both in the middle of the word and at the end the sound combination ev, yev is always reproduced by letter եւ (and not եվ). The letter եւ is never used at the beginning of the word. Exception - the word եւս (also). The sound combination at the beginning of a word isn't reproduced by letter եւ but by letter combination եվ, e.g., Եվրոպա - Europe, Եվա - Eva, etc. եւ doesn't have a capital letter. As a capital letter instead of եւ is written Եվ, e.g. Եվ այսպես անցան տարիներ(ը?): And so passed the years. Ex. 44. Read the following words and explain the spelling of letter եւ. անձրեւ rain սեւ black տերեւ leaf վերեւ up թեթեւ light (not heavy) երեւալ to show up Երեւան Yerevan բարեւել to greet նաեւ also թեւ though Ex. 45. Insert the letter եւ in the following words instead of the underscore and read. թ_ավոր winged ս_անալ to become black ձ_ական formal առ_տուր trade ար_ածագ sunrise եր_ի maybe, perhaps որովհետ_ because տեր_աթափ leaf-fall տ_ել to last առջ_ում in front Automatic alternation ՀՆՉՅՈՒՆԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆ In word-forming and form-building the vowels ու, ի, ե (the old է) and diphthongs ույ, յա change. These changes are called automatic alternation (հնչյունափոխություն). While forming the plural automatic alternation only appears in monosyllabic words. Section 28. Vowel ու. In closed syllables ու usually turns into ը, which is not written, e.g. տուն - տնակ (tun - t'nak) house - small house դուռ - դրներ (dur - d'rner) door - doors ձուկ - ձկնորս (dzuk - dz'knors) fish - fisher զուրկ - զրկել (zurk - z'rkel) deprived - to deprive Ու in closed syllables falls out in a row of words, e.g. գարուն - գարնանային (garun - garnanayin) spring (n.) - spring (adj.) ուսում - ուսման (usum - usman) study - study (adj.) հատուկ - հատկություն (hatuk - hatkutyun) peculiar - peculiarity անասուն - անասնակեր (anasun - anasnaker) animal - forage Ու usually turns into վ in open syllables, e.g. լեզու - լեզվի (lezoo - lezvi) language('s) ձու - ձվի (dzoo - dz'vi) egg('s) կատու - կատվի (katoo - katvi) cat('s) Ու isn't altered in a row of words, e.g. ութ - ութսուն eight - eighty ուղտ - ուղտի camel - camel's թեկնածու - թեկնածուական candidate - candidate's դասատու - դասատուի teacher - teacher's Section 29. Vowel ի In closed syllables ի usually turns into ը, which is not written, e.g. սիրտ - սրտեր heart - hearts միս - մսոտ meat - meaty կին - կնոջ wife - wife's կարմիր - կարմրել red - to redden In many words ի falls out in a closed syllable, e.g., ամուսին - ամուսնանալ (amusin - amusnanal) spouse - to marry, ամիս - ամսական (amis - amsakan) month - monthly, ճահիճ - ճահճի (tchahitch - tchahtchi) swamp - swamp's, etc. In open syllables ի joins the following ա, turning into ե or յա, e.g., տարի - տարեկան (from տարի + ական) year - for a year, հոգի - հոգյակ (from հոգի + ակ) soul - darling, բարի - բարեկամ (from բարի + ա + կամ) kind - relative, որդի - որդյակ (from որդի + ակ) son - sonny. In some words ի falls out in an open syllable, e.g., թշնամի - թշնամական (from թշնամի + ական) enemy - enemy (adj.), բարի - բարություն (from բարի + ություն) kind - kindness. In some words ի remains in an open syllable, e.g. ձի - ձիավոր horse - horseman մի - միակ one - only որդի - որդիական son - filial գյուղացի - գյուղացիական peasant - peasant (adj.) (Question: does automatic alternation have to do with shifting of stress, e.g., when suffixes are added to a word?) Section 30. Vowel ե While word-forming and form-building, as a rule the vowel ե doesn't change. ե/ի alternation occurs only in the few words where ե goes back to the old Armenian է, e.g. սեր (old Arm. սէր) - սիրել love - to love տեր (old Arm. տէր) - տիրել owner - to own կես (old Arm. կէս) - կիսել half - to make halves Section 31. Diphthong ույ In closed syllables ույ turns into ու, e.g. լույս - լուսավոր light - light (adj.) գույն - գունավոր color - colored թույն - թունավոր poison - poisonous հույն - հունական Greek - Greek (adj.) Exceptions: նույնական (from նույն + ական) identical, թույլատրել - to allow, թույլտվություն - permission, etc. Section 32. Diphthong յա In some words diphthong յա turns into ե, e.g. վայրկյան - վայրկենական second - instantaneous մատյան - մատենագիր book - bibliographer գործունյա - գործունեություն active - activity Ex. 53. Read and follow the rules of stressing. (For this exercise it would be very useful to know the rules of stressing! In fact, I very much miss a section on stress.) Հասմիկը համալսարանի ուսանողուհի է: Նա համալսարան է ընդունվել անցած տարի: Հասմիկը ապրում է համալսարանի երկրորդ հարկում: Նրա սենյակը մեծ է, գեղեցիկ եւ լուսավոր: Բացի Հասմիկից այդ սենյակում ապրում են նաեւ Մարգարիտը, Ծովինարը եւ Հրանուշը: Ex. 54. Make new words or word-forms from the following roots, explain how sound ու changes in closed syllables. դուռ door սուր sharp թուղթ paper տուն house թուր sabre ջուր water թուփ bush սուտ lie (untrue) ծուխ smoke ցուրտ cold կուրծք breast փուշ thorn մուկ mouse քուն sleep Example: դուռ - դռներ - դռնապան Ex. 55. Make new words or word-forms, explain how ու changes in open syllables. առու gutter լեզու language կատու cat մեղու bee ճիճու worm կկու cuckoo ձու egg Example: առու - առվի - առվակ Ex. 56. Make new words and word-forms from the following roots, explain how ի changes in closed syllables. գիծ line չիթ chintz գին price չիր dried fruit գիր letter պինդ firm թիվ number սիրտ heart լիճ lake վիզ neck միս meat վիշտ grief միտք thought փիղ elephant միրգ fruit քիթ nose Example: գիծ - գծիկ - գծել Ex. 57. Carefully read the pair of words, explain what alternations there are here. (a) աղավնի - աղավնյակ pigeon - pigeon (female) կղզի - կղզյակ island - a small island հոգի - հոգյակ soul - darling պատանի - պատանյակ youth - youth

(b) այգի - այգեպան garden - dardner գարի - գարեջուր barley - beer գինի - գինետուն wine - wine-vault տարի - տարեվերջ year - end of the year

(c) թշնամի - թշնամություն enemy - enmity կենդանի - կենդանանալ alive - liven up քամի - քամաղաց wind - windmill գերի - գերություն captive - captivity

(d) գյուղացի - գյուղացիական peasant - peasant (adj.) ձրի - ձրիաբար free (of charge) - for nothing որդի - որդիական son - filial Ex. 58. Read the following group of words, explain how vowel ե (է) changes. դեմ - դիմաց - դիմել against - opposite - appeal to զեն(ք) - զինվոր - զինել weapon - soldier - to arm կես - կիսատ - կիսել half - unfinished - to halve շեկ - շիկնել - շիկանալ light brown - to redden - become red սեր - սիրային - սիրել love - love (adj.) - to love վեպ - վիպակ - վիպասան novel - narrative - novelist վեր(ք) - վիրավորել - վիրավոր wound - to injure - injured տեր - տիրել - տիրապետություն owner - to own - domination Ex. 59. Form new words from the following roots, explain how the diphthong ույ changes. բույս plant բույր fragrance գույն color թույլ weak թույն poison լույս light ծույլ lazy կույր blind հույն Greek հույս hope զգույշ careful զրույց talk Example: բույս - բուսաբան - բուսականություն Ex. 60. Read the following sentences and explain the alternation of vowels in bolded words. (There are no bold words here!) Աշոտը նամակ է գրում: Գրքերի գները իջեցված են: Ես սիրում եմ իմ ծնողներին: Էմմայի սիրտը լուսավոր է: Մատենադարանը տեղավորված է գեղեցիկ շենքում: Text For Reading Ըթերցանության տեքստ Թատրոն Theatre Աշոտը ուզում էր ներկայացում դիտել: Նա երկու տոմս վերցրեց եւ իր ընկերոջ հետ գնաց թատրոն: 8-ից քառորդ պակաս նրանք թատրոնի մուտքի մոտ էին: Հանդերձարանում նրանք հանեցին վերարկուները: Երկրորդ զանգից անմիջապես հետո մտան դահլիճ եւ գրավեցին իրենց տեղերը: Լույսերը հանգան, վարագույրը բացվեց, եւ ներկայացումը սկսվեց: Գլխավոր դերերը կատարում էին մեր հանրապետության անվանի դերասանները: Vocabulary - Բառարան ուզում էր դիտել wanted to watch ներկայացում performance վերցրեց took մուտք entry ութից քառորդ պակաս quarter to eight հանեցին took off անմիջապես immediately հանգան went off գրավեցին occupied վարագույր curtain կատարում էին played անվանի famous, known դերասաններ actors Questions - Հարցեր Աշոտը ի՝նչ էր ուզում դիտել: Նա ո՝ւմ հետ գնաց թատրոն: Նա քանի՝ տոմս գնեց: Նրանք ե՝րբ մտան դահլիճ: Ի՝նչ տեսան նրանք դահլիճում: Ովքե՝ր էին կատարում գլխավոր դերերը: Text for translation from English to Armenian. The sun shines seldom. Days become shorter. It's raining. Leaves fall down. Birds fly away to the south. Rivers cover with ice. It gets colder. Winter is coming. To shine լուսավորում է Seldom հազվադեպ Become shorter կարճանում են Rains անձրեւներ Leaves տերեւներ Fall down թափվում են Birds թռչունները Fly away չվում են Ice սառույց Got colder ցրտել են Section 33. Syllables and transferring A syllable is a sound or several sounds pronounced by one expiratory push. In Armenian, as in English, word-forming sounds are the vowels. Vowels, not only in combination with consonants, but also separately can form syllables, e.g., ա-շա-կերտ (pupil), ու-սու-ցիչ (teacher), ի-րա-վա-բան (lawyer), etc. Words can be monosyllabic (միավանկ) or polysyllabic (բազմավանկ). Monosyllabic - տուն (house), շուն (dog), լույս (light), հող (land), ջուր (water) Polysyllabic - աշուն (autumn), բաժակ (glass), ազատել (to free), խաղաղություն (peace) Section 34 When hyphenating a word, carrying part of it to the next line (at a line break in a text) the following rules must be taken into consideration. • Monosyllabic words aren't hyphenated. • If in the middle of the word between two vowels there is one consonant, it is carried to the next line, e.g., կա-տու (cat), սո-վո-րել (to study), ա-թոռ (chair), հա-զիվ (hardly), քա-ղա-քա-կան (political), etc. • In case there are two consonants between two vowels in the middle of a word, one of them remains and the other is carried to the next line, e.g., հան-կարծ (suddenly), պատ-մել (to tell), պար-տեզ (garden), հան-դի-պել (to meet), etc. • And in case there are three consonants between two vowels, two of them remain and the other is carried to the next line, e.g., զարթ-նել (to wake up), կանգ-նել (to stand), հարց-նել (to ask), etc. • As mentioned before, the vowel ը pronounced at the beginning and in the middle of words isn't always written; this vowel forms a "secret" syllable (գաղտնավանկ) and is written only while transferring, e.g. գրկել - գըր-կել to hug գրող - գը-րող writer զգաստ - ըզ-գաստ quietly լսել - լը-սել to listen սպիտակ - ըս-պի-տակ white ստանալ - ըս-տա-տալ to receive • If the second part of a compound word has a "secret" ը, it isn't written if that part is transferred completely to the next line, e.g., ան-վնաս (unharmed), պատկերա-սրահ (picture gallery), դիմա-նկար (portrait), etc. Ex. 61. Divide the following words into syllables աշխատանք work բառարան dictionary դեղատուն drugstore ներողություն excuse գրադարան library հասարակական public, social ընտիր selected հանրակացարան hostel կենսագրություն bibliography գրականություն literature ընկեր friend թարգմանել to translate լողանալ to swim ծխախոտ tobacco պատասխանատու responsible տրամաբանություն logic Example: աշխատանք - աշ-խա-տանք, ծխախոտ - ծը-խա-խոտ Ex. 62. Write out the words with the "secret" ը and divide them into syllables. Ես ծնվել եմ 1920 թվականին: Միջնակարգ դպրոցն ավարտել եմ 1938 թվականին՝ գերազանց գնահատականներով: Դպրոցն ավարտելուց հետո մեկնել եմ բանակ: Ես կռվել եմ մեր երկրի թշնամիների դեմ: Հերոսության համար ես պարգեւատրվել եմ մի քանի շքանշաններով ու մեդալներով: Իմ անունը, հայրանուն, ազգանունն է՝ Մկրտիչ Գրիգորի Գալստյան: Example: ծնվել - ծըն-վել Text For English Ընթերցանության տեքստ Փոստ Post Շուտով գալու է նոր տարին: Հրաչյան ուզում է շնորհավորել իր ազգականներին եւ բարեկամներին: Նա մտնում է փոստ, գնում է նամակի թուղթ, ծրարներ, 4 կոպեկանոց դրոշմանիշներ եւ հառագրի 3 բլանկ: Հրաչյան մի քանի նամակներ է գրում, դնում է ծրարների մեջ, հետո գրում հասցեները, փակցնում դրոշմանիշները եւ գցում փոտարկղը: Նա ցանկանում է շնորհավորել իր քրոջը, եղբորը եւ ընկերոջը: Նա լրացնում է հեռագրի բլանկը եւ մոտենում է պատուհաններից մեկին: Ցուցանակի վրա գրված է՝ դրոշմանիշների վաճառք, օդային փոստ, պատվիրած եւ ցպահանջ նամակներ: Հրաչյան մոտենում է մյուս պատուհանին: Հեռագրիչը վերցնում է հեռագրերը եւ հաշվում բառերի քանակը: Հրաչյան վճարում եւ դուրս է գալիս փոստից: Vocabulary - Բառարան շուտով գալու է will come soon շնորհավորել to congratulate ազգական relative գնում է he/she buys ծրար envelope գցել to drop լրացնում է to fill փոստարկղ mail box պատուհան window վաճառք sale օդային փոստ air mail դրոշմանիշ stamp հեռագիր telegram հասցե address դնում է he/she is putting in փակցնում է he/she is sticking something պատվիրած registered (letter) նամակ letter ցպահանջ poste restante (to be called for) հեռագրիչ telegraph դուրս է գալիս he/she is coming out Questions - Հարցեր Ո՝ւմ է ուզում շնորհավորել Հրաչյան: Ո՝ւր է մտնում նա: Ի՝նչ է գնում Հրաչյան: Ի՝նչ է անում նա գրած նամակները: Ի՝նչ էր գրված պատուհաններից մեկի ցուցանակի վրա: Ո՝ւմ է հանձնում հեռագրերը: Text for translation In Culture and Relaxation Park Կուլտուրայի եւ Հանգստի Զբոսայգում There are many parks and gardens in our town. Youth like the culture and relaxation park of Kirov very much. One can walk, sit in the open air and relax there. A lot of people go there just to sit in the shade and read. One can watch a movie and listen to a concert there. There are always many people using the sports square. They play volleyball, basketball, tennis. I often go to this park with my friends. Vocabulary - Բառարան Park այգի To go on a walk զբոսնել To sit նստել Rest հանգիստ To rest հանգստանալ In shadows ըստվերում To watch դիտել Concert համերգ There are լինում է Square հրապարակ Play խաղում են Often հաճախ My friends իմ ընկերները With հետ