Սասունցի Դավիթ III:1

From armeniapedia.org
Revision as of 14:04, 12 February 2006 by Envoy (talk | contribs)
Jump to: navigation, search

<- Եդ Սասունցի Դավիթ

Ճյուղ Երրորդ


ՍԱՍՈՒՆՑԻ ԴԱՎԻԹ


ՈՂՈՐՄԻՍ–ՆԱԽԵՐԳ


1


Դառնանք զօղորմին տի տանք
Գագիկ թագավորին՝ հազա ր օղորմի,
Դառնանք, զօղորմին տի տանք
Ծովինար խաթունին՝ հազա ր օղորմի.
Դառնանք, զօղորմինտի տանք
Սանասարին հազար օղորմի,
Գառնանք, զօղորմինտի տանք
Բաղդասարին՝ հազա ր օղորմի,
Դաոնանք, զօղորմին տի տանք
Քեռի Թորոսին՝ հազար օղորմի.
Ղառնանք, զօղորմին ՝տի տանք
Մելիքսեթ քահանին՝ հազար օղորմի.
Ղառնանք, զօղորմին տի տանք
Դեղձուն ճուղ-ծամին՝ հազա՜ր օղորմի.
Դառնանք, զօղորմին տի տանք
Ջոջ Մհերին՝ հազար օղորմի.
Դառնանք, զօղորմին տի տանք
Արմաղանին՝ հազա ր օղորմի,
Դառնանք, զօղորմին տի տանք
Իսմփլ խանումին՝ հազա՜ր օղորմի.
Դառնանք, զօղորմին տի տանք
Ձենով Հովանին՝ հազար օղորմի.
Դառնանք, զօղորմինտի տանք
Արտատեր պառավին՝ հազա ր օղորմի.
Գառնանք, զօղորմին տի տանք
Խանդութ խաթունին՝ հազար օղորմի.
Դառնանք, զօղորմին տի տանք
Չմշկիկ Սուլթանին՝ հազա՜ր օղորմի.
Դառնանք, զօղորմին չի տանք
Մըսրա Մելիքին՝ հազա՜ր օղորմի.
Դաոնանք, զօղորմին տի տանք
Թառլան Դավթին՝ հազա՜ր օղորմի.
Դառնաւնք, զօղորմին տի տանք
Ականջ արողների ծնողներին՝ հազա՜ր օղորմի.
Խաղանք ճյուղե ճուղ, գանք
Վեր թառլան Դավթին:

ՄԱՍՆ ԱՌԱՋԻՆ


ԴԱՎԹԻ ԿՌԻՎԸ ՄՍՐԱ ՄԵԼԻՔԻ ԴԵՄ


Ա. ՄԱՆՈՒԿ ԴԱՎԻԹԸ ՄԸՍՐՈԻՄ


2


Դավիթ մնաց անհեր, անմեր,
Գետնի վրա րնկած, վեր ծըղին,
Կըբոռար, ձեն երկինք կառներ,
Դավիթ անոթի էր:
Ձենով Հովան էլավ,
Ինչքաձ ծըծմե,ր կար քաղաք, կանչեց,
Թե, էկեք ծիծ տվեք Դավթին:
Ծծմեր մի էկավ, ծիծ դրեց բերան,
Կաթի հետ արուն-արնաջուր տվեց դուրս,
Էդ կնիկ վախեց, ճվաց, փախավ:
Մեկ ուրիշ ջոջ կնիկ բերին,
Հատ կում ծիծ քաշելուն, Էդ կնիկ մեռավ:
Մեկ Էլ բերին, էն է լ էնպես էլավ:
«Զուր է»,— ասին,— էս ազնահուր է
Ոչ մեկ չի կարա էնոր դիմանա»:
Ձենով Հովան քաղքցիք ժողվեց ասաց.
— էս տղեն չենք կարա՝ շահի,
Էսպես որ կենա՛ կըմեռնի,
Ի՞նչ անենք, ինչ չանենք:
Էդտեղ նստածն միտք ա՛րին, ասին.
— Մհեր յոթ տարի որ Մըսր մնաց,
Մկա էնոր ցեղից էնտհղ ծծմեր կա,
Դավիթ ղրկի մոտ Իսմիլ խանում,
Թե էն տիրանա՝ տիրանա–,
Թե չէ, մարդ չի կարա տիրանա:
Ասին,— Բա ով տանի, ով չտանի,
Թե՝ Քուոկիկ Ջալալին տանի:
Քուռկիկ Ջալալին կըբերեն,
Աղեկ թիմար մի կըտան,
Դավթին բարուր կանեն,
Կըդնեն վեր ձիուն, ժիր կըկապեն,
Թուղթ մի կըգրեն, կըդնեն դոշին,
«Դե,— կասեն,— մեր ամանաթ տար»:
Հովան ձիու վիզ կըբռնի, կասի,
— Քուռկիկ Ջալալին, ես քենե կուզեմ,
Իմ տղեն գետ չթալես, քար չզանես,
Տանես Մըսրա երկիր,
Մըսրա խանումին թասլիմ անհս, գաս:
Քուոկիկ Ջալալին հրեղեն ձի էր,
ԸզԴավիթ առավ,
Մեջ երկինք, մեջ գետինք գնաց;


3

Մըսրա խանում փանջարեն նստուկ էր,
Տեսավ թոզ ու դուման դաշտեն կէլնի,
Կրակ գետնու էրեսեն կըտա երկինք:
Ասաց.— էս ամպ չի, կա-չկա,
Էս Քուռկիկ Ջալալու ոտաց կրակն է, էդպես կելնի:
— Դռնապաններ,— գոռաց,— գնացէք, դարպաս բացեք,
Կո ձի մի կհասնի դարպասի դուռ:
Դռնապաններ դարպաս կըբանան,
Քուռկիկ Ջալալին կըգա,
Չոքեր կըզարկի գետին, կըկայնի:
Կը տեսնեն բարուր մի ձիու վրա կապուկ:
Բարուր կառնեն կըտանեն վեր,
Կըտան Սելիքի մոր,
Ւսմիլ բարուր էբաց, տեսավ ի՞նչ,
Նորածին էրեխա է, մի թուղթ էլ վեր դոշին:
Թուղթ վերուց, կարդաց.
Ձենով Հովան դրեր էր.
«Ախպոր կնիկ, հարսե...
Ահեր ,իր կնիկ էրկոլսով մեռեր են,
Դավիթ ,մնացեր է վեր ծըղին, եթիմ.
Կխնդրենք, էրեխեն պահես, պահպանես»:
Իսմիլ խանում միտ վե ասաց.
«Մհերի խաթեր ես կըշահեմ Դավթին,
Նա հո Էլ չի էրթա Սասուն,
Շահեմ էստեղ կենա,
Մելիքի հետ ախպեր էղնեն,
Սասուն, ամբողջ երկիր զավթեն, տիրապետեն»:
Ապա դարձավ դռնապաններ, ասավ.
— Դռնապաններ, դարպասներ փակեր,
Քուռկիկ Ջալալին ընկեր է մեր ձեռ,
Բռնենք, մնա մեզ համար:
Դռնապաններ դարպասներ զարկին,
Որ Քուռկիկ Ջալալին բռնեն:
Քուոկիկ Ջալալին ասաց.
«Ինչըխ տազատվեմ էսոնց մոտեն, աստված»:
Բադանի մեջ դես գնաց, դեն գնաց,
Էզար, զքառսուն գազ բադան անցավ,
Թռամ, հասավ Սասնա երկիր:


4


Հովանի աչք մնացեր էր ճամփն,
Մեկ էլ կըտեսնի՝ իրիկվա կողմ,
Մեջ երկինք, մեջ գետինք թոզ մի կէլնի:
Ասաց.— Կնիկ, Քուռկիկ Ջալալին կրգա,
Բան մի չկա հետ:
Ո՞վ գիտե՝ ո՞ր սարն է թալե,
Ո՞ր քարն է թալե,
Ո՞ր թուփն է թալե, իմ թառլան Դավիթ,
Ո՞ր գելն է կերե,
Ո՞ր ջանավարն է կերե,
Իմ թառլան Դավիթ:
Քուռկիկ Ջալալին էկավ, հասավ,
Ձենով Հովան հարցուց.
— է՜յ, Քուռկիկ Ջալալին
Ո ր սարն ես թալե,
Ո՞ր քարն ես թալե
Ո՞ր թուփն ես թալե իմ թառլան Դավիթ,
Ո՞ր գելն է կերե,
Ո՞ր ջանավարն է կերե իմ թառլան Դավիթ,
Մեր ճրագ հանգավ, թե՞ վառուկ է:
Քուռկիկ Ջալալին աստծու հրամանքով
Լեզու առավ, ասաց,
— Ոչ սարն եմ թալե,
Ոչ քարն եմ թալե,
Ոչ թուփն եմ թալե քո թառլան Դավիթ,
Ոչ գելն է կերե,
Ոչ ջանավարն է կերե քո թառլան Դավիթ:
Տարեր եմ, տեղ եմ հասուցե,
Իսմիլ խանումին թասլիմ եմ արե,
Սասնա ճրագ չի հանգե, վառուկ է:
Համա էնտեղեն հազիվ եմ պրծե,
Ւսմիլ խանում հրաման էտուր,
Դարպասներ վեր ինձ զարկեցին,
Ձիավարներ էկան, որ ինձ բռնեն,
Համա մեկ թափ էտու զինք,
Ձիավորներու մեջեն էլա դուրս,
Զարկի, քառսուն գազ բաղան անցա, էկա:


Ձենով Հովան ձիու ճակատ պագեց,
Թիմար արեց, ասաց.
— Աստծո անեծք վեր էնոր տուն տեղաց էղնի,
Վեր էնոր ղավակներոլն էղնի,
Ով էս ձիու խաբար աշխարհ հանի:
Քուռկիկ Ջալալին տարավ ապա,
Մըլեց յոթ դռնով ներս,
Դռներ գոցեց, հող տվեց վրան,
Էնոր ուտելիք, խմելիք, հերդիս վե կըտար:


5


Իսմիլ խաթուն շատ ուրաիացավ էդ տղի վերա:
Առեց, դրեց ուր գիրկ,
Ծիծ հանեց, գրեց բերան:
Դավիթ Էնոր ծիծ վերուց:


Մսրա Մելիք որսից էկավ՛, ասաց.
— Էս ի՞նչ տղա Է առեր ես քո գիրկ:
Ասաց,— Որդի, քո ախպերն Է,
Էսիկ Սասնա Մհերի տղեն է:
Հերդ, իրեն կնիկ մեռեր են,
Էդ էլ քո ախպերն է, ճամփած են՝
Էրկու տարի, իրեք՝ ծիծ տամ, պահեմ:
Մսրա Մելիք ասաց.— Մարե, էդ իմ բան չէ,
Վերուս՝ դու գիտես, չվերուս՝ դու գիտես:
Մեր ասաց.— Բան չկա, որդի,
Էրեխա է, կըպահենք էրկու-իրեք տարի,
Հրոխպեր գիկա, կառնե կերթա:
Երբ որ էդպես մեր ասաց,
Մսրա Մելիք թողեց, գնաց:


Անցավ իրեք օր, իրեք գիշեր,
Ւսմիլ խաթուն ծիծ էտու,
Դավիթ էնոր ծիծ չվերուց:
Իսմիլ Խաթուն շատ էլաց, մնաց շիվար,
Չէր գիտի՝ ինչ աներ հետ Էնոր.
Կանչեց Մսրա Մելիք, ասաց,.
— Ւ՞ն,չ անենք հետ էս տղին,
Իրեք օր, իրեք գիշեր կա՝ իմ ծիծ ուտի,
Մնա անոթի, տի մեռնի,
Մենք մեղաց տակ կըմնանք,
Ամոթանք կըքաշենք էնոր տիրոջ մոտեն:
Ի՞նչ անենք էս տղի հետ,
Ինչպե՞ս շահենք, որ չմեռնի:
Մսրա Մելիք ասաց.— Մարե,
Էն հայ է, մենք արաբ ենք,
Էդոր համար քո ծիծ չի ուտի:
Մարէ, քո տուն չավրի,
Էնու հոր չկա մեղր ու կարագ,
Չկա անուշ~անուշ բաներ:
Ուղտեր ճամփի, էրթան Սասուն,
Բերեն մեկ բեռ մեղր, մեկ բեռ կարագ,
Կըշինիս եղ-մեղր, կըտաս տղեն կուտի:
Իսմիլ խաթուն Բաթմանա Բուղեն կանչեց, ասաց.
— Կերթաս Սասուն մոտ Ձենով Հովան,
Մեկ բեռ մեղր կըբերես,
Մեկ բեռ Էլ կարագ կըբերես,
Մեղրով, կարագով տի պահենք տղեն.


Բաթմանա Բուղեն էլավ, գնաց Սասուն:
Դավթի հրոխպեր մեկ բեռ կարագ էտու,
Մեկ բեռ մեղր էտու էնոր:
Էն էդի, էդի Իսմիլ Խաթունի առեջ:
Մելիք էդ որ տեսավ, մոր ասաց.
— Տեսա՞ր ինչ աղեկ բան էղավ.
Հա տուր, թող ուտի, ջոջնա:


Մսրա խաթուն տղեն շատ լավ կըշահեր,
Ամեն օր մի աման մեղր,
Մի աման կարագ կըխառներ,
Կըտար Դավթին, Դավիթ կուտեր:
Մեղր, կարագ Դավթի վերա կըգար
Թե հողեղեն ամիս-ամիս կըմեծանա,
Էն օրեօր, ժամե-ժամ կըմեծանար:
Դավիթ էնպես զորացավ՝ բնդեր կըկտրեր:
Մեր էլավ զնջիլ էբի, արավ բնդի թել,
Ջնջիլ լդիմացավ, կտրավ:
Ինչ արեց, ճար չէղավ, կտրավ:
Նոր էբի որվանք, փեխր մանեց,
Արավ էնոր բնդի թել, որ պահեց:
Ինչ Դավիթ շունչ կըքաշեր,
Որվանք կըերկարեր,
Նորեն որ շունչ կըհաներ,
Որվանք կըկծկվեր, դիպներ օրորոցին:
Դավիթ օրորոցից կիրիշկեր չորս կողմ,
Կըտեսներ էս ու էն բաներ կախուկ,
Մեկ ձեռ կըմեկներ, կուզեր բռնի,
Մեկ էլ կըճղար, կըթռներ վեր:
Մի օր էլ որ էդպես կաներ՝ թռավ,
Օրորոցն առավ ձեռ, էլ՚ավ դուրս:
Էս բան ամենուն սարսափեցուց,
«Դավիթ աժդահար կէղնի»,— ասին:


6